Άποψη

Παχυσαρκία : Έχει πάρει διαστάσεις πανδημίας

Παχυσαρκία : Έχει πάρει διαστάσεις πανδημίας

Γράφει για το healthweb η κ. Κρυσταλλένια Αλεξανδράκη, Ενδοκρινολόγος, MD, PhD, MSc, MSc Η παχυσαρκία αποτελεί μία ενδοκρινολογική κατάσταση όπου διαταράσσεται η ισορροπία της ενέργειας που προσλαμβάνεται και δαπανάται. Η περίσσεια της ενέργειας αποθηκεύεται στο λίπος του σώματος.

Στην καθημερινή κλινική πράξη, η παχυσαρκία καθορίζεται σύμφωνα με το δείκτη μάζας σώματος [ΔΜΣ = Βody Mass Index (BMI)= βάρος (kg) / ύψος (m2)]. Άτομα με ΒΜΙ μεταξύ 18.5–24.9 kg/m2 έχουν φυσιολογικό βάρος, με ΒΜΙ >25 kg/m2 θεωρούνται υπέρβαρα, ενώ με >30 kg/m2 παχύσαρκα. Τα τελευταία χρόνια που έγιναν γνωστές οι διαφορές της κατανομής του λίπους σύμφωνα με το φύλο, τη φυλή ή άλλες παραμέτρους, δείκτες όπως η περιφέρειας \ μέσης, ο λόγος περιφέρειας μέσης προς περιφέρεια γλουτών, περιφέρειας μέσης προς ύψος χρησιμοποιούνται για να αξιολογήσουν τη συσσώρευση του λίπους στο σώμα.

Η παχυσαρκία αποτελεί κίνδυνο για την υγεία σε όλες της τις διαστάσεις, τη σωματική, την ψυχική, την πνευματική και την κοινωνική, ενώ φαίνεται πως υπάρχει μια αύξηση της συχνότητάς της παγκοσμίως. Παράλληλα, αναγνωρίζονται οι αιτίες που οδηγούν στην παχυσαρκία όπως ο τρόπος ζωής με το άγχος, την έλλειψη ύπνου, τη νυχτερινή εργασία, τη λήψη τροφής κατά τις βραδινές ώρες ή συγκεκριμένα φάρμακα ή οι ενδοκρινικοί διαταράκτες δηλαδή οι τεχνητές χημικές ουσίες που απαντούν σε υλικά όπως τα φυτοφάρμακα, τα μέταλλα, τα πρόσθετα ή ως ρύποι στα τρόφιμα και στα καλλυντικά προϊόντα. Το οικονομικό και ψυχοκοινωνικό κόστος της παχυσαρκίας είναι σημαντικό, αφού τα παχύσαρκα άτομα έρχονται αντιμέτωπα με σημαντικές διακρίσεις σε σχέση με την απασχόληση, την εκπαίδευση, την υγειονομική περίθαλψη. Επίσης, η παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο συννοσηροτήτων, όπως τα ψυχιατρικά και τα καρδιομεταβολικά (διαβήτης, στεφανιαία νόσος, υπέρταση) νοσήματα αλλά και συγκεκριμένοι τύποι καρκίνου.

Η πρόσφατη πανδημία του COVID-19, ανέδειξε το νοσογόνο δυναμικό της παχυσαρκίας, αφού θεωρήθηκε από τα βασικά υποκείμενα νοσήματα ατόμων που είτε νόσησαν είτε τελικά κατέληξαν από τη λοίμωξη. Στοιχεία που σύλλεξε η Ευρωπαϊκή Ενδοκρινολογική Εταιρεία, ανέδειξαν πως το 26% των ασθενών με COVID-19 και συμπτωματική νόσο ήταν παχύσαρκα, ενώ είχαν χειρότερη έκβαση σε σύγκριση με τα μη παχύσαρκα άτομα. Η πολιτεία κινήθηκε στο πλαίσιο διαχείρισης κρίσεων ενώ παράλληλα έγινε εντατική έρευνα για την ανάπτυξη εμβολίων ή υποστηρικτικών θεραπειών. Ωστόσο, φαίνεται πιο αναγκαία η πρόληψη και γενικότερα η προαγωγή της υγείας από μέρους της πολιτείας. Η πρόληψη κατά της παχυσαρκίας πρέπει να αποτελέσει μια προτεραιότητα στην εποχή της πανδημίας του COVID-19 αφού αφενός τα παχύσαρκα άτομα είναι πιο ευάλωτα σε λοιμώξεις, ενώ υπάρχει και η ανησυχία ό,τι το εμβόλιο δεν θα δουλέψει στα παχύσαρκα άτομα λόγω της διαφορετικής φαρμακοκινητικής που έχουν τα φάρμακα στα άτομα με αυξημένο λίπος.

Από τα παραπάνω προκύπτει πως η πανδημία του COVID-19, που εμφανίστηκε πρόσφατα, συνάντησε μια άλλη πιο παλιά πανδημία, εκείνη της Παχυσαρκίας, που εξαπλωνόταν αργά, έχοντας συμμάχους την Παγκοσμιοποίηση και την υιοθέτηση του λεγόμενου «Δυτικού» μοντέλου ζωής. Για να ανακοπεί η πανδημία της Παχυσαρκίας, πρέπει πρώτα να αναγνωριστεί ως πρόβλημα, δηλαδή η παχυσαρκία να αναγνωριστεί ως ασθένεια. Σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, μόνο η Ιταλία, η Ολλανδία και η Πορτογαλία αναγνωρίζουν επίσημα την Παχυσαρκία ως ασθένεια. Η Παχυσαρκία, όμως, αποτελεί μια χρόνια ενδοκρινολογκή διαταραχή. Πράγματι, το λίπος δεν είναι μια απλή αποθήκη αλλά ένα ενδοκρινικό όργανο, που παράγει μια σειρά ορμονών, που στέλνει και ταυτόχρονα λαμβάνει σήματα τόσο στον / από τον εγκέφαλο, όσο και προς / από την περιφέρεια όπως ο πεπτικός σωλήνας δημιουργώντας πολύπλοκα νευρο-ενδοκρινικά κυκλώματα. Οι ορμόνες αυτές επηρεάζουν την όρεξη ή το μεταβολισμό και την ευαισθησία του σώματος σε άλλες ορμόνες όπως η ινσουλίνη ή η λεπτίνη. Όταν υπάρχει περίσσεια λίπους, εμφανίζεται διαταραχή στην ισορροπία των κυκλωμάτων συμβάλλοντας στις καρδιαγγειακές παθήσεις, στο διαβήτη, στην υπογονιμότητα, σε νεοπλάσματα, στην κατάθλιψη και σε εξασθενημένη ανοσία. Παράλληλα, διαταράσσονται οι ορμόνες που περιορίζουν την όρεξη, καταστέλλουν την πείνα και αυξάνουν το μεταβολισμό. Όταν μειωθεί το λίπος, τα επίπεδα λεπτίνης ελαττώνονται και αυξάνεται η όρεξη μέσω του νευροπεπτίδιου Υ (NPY), ισχυρού ορεξιογόνου παράγοντα. Τα νευροπεπτίδια του πεπτικού σωλήνα, σχετίζονται με τη διάταση του πεπτικού σωλήνα και την αίσθηση πληρότητας μετά το γεύμα παρά με την καταστολή της όρεξης. Το πεπτίδιο YY (PYY), η χολεκυστοκινίνη (CCK), το πεπτίδιο προσομοιάζον τη γλουκαγόνη (GLP-1) που παράγονται από τον πεπτικό σωλήνα, με την ινσουλίνη και τη λεπτίνη προκαλούν καταστολή της όρεξης επιδρώντας σε ειδικούς ανορεκτικούς νευρώνες. H γκρελίνη, που παράγεται από τα κύτταρα του στομάχου είναι ορεξιογόνος ορμόνη. Τα νευρικά ερεθίσματα που αποστέλλονται από αυτά τα πεπτίδια επιδρούν στον εγκέφαλο με αποτέλεσμα την ενεργοποίηση ορεξιογόνων ή ανορεξιογόνων μονοπατιών. Άλλα κυκλώματα που οδηγούν στην παχυσαρκία όταν διαταραχθούν είναι το ντοπαμινεργικό, των οποιοειδών και των καναβινοειδών που ρυθμίζουν τη λήψη τροφής με βάση την ικανοποίηση και το αίσθημα επιβράβευσης που προσφέρει η λήψη τροφής.

Οπότε όποια παρέμβαση οδηγεί στην ανάκτηση αυτής της ισορροπίας των παραπάνω κυκλωμάτων, μπορεί να μειώσει την εξάπλωση της πανδημίας της παχυσαρκίας άρα και της πανδημίας του COVID-19. Οι δράσεις που αφορούν στην εκπαίδευση καλής διατροφής με μείωση της πρόσληψης τροφής και ένταξης της σωματικής άσκησης στην καθημερινότητα ως μεταβολές στη συμπεριφορά του ατόμου είναι οι πρώτες που πρέπει να επιστρατευτούν σε επίπεδο ατομικό, τοπικό, περιφερειακό και εθνικό πρωτίστως για τα υπέρβαρα άτομα με ΒΜΙ >25 kg/m2. Εργαλεία όπως τα φάρμακα αποτελούν επιλογή στα άτομα με ΒΜΙ >27 kg/m2 και συννοσηρότητες ή με ΒΜΙ >30 kg/m2. Τα φάρμακα περιλαμβάνουν την ορλιστάτη, που δρα περιφερικά, τη μετφορμίνη που δρα κυρίως περιφερικά, ενώ η φεντερμίνη, η λορκασερίνη, η φεντερμίνη με την τοπιραμάτη, η βουπροπιόνη και η ναλτρεξόνη, ακόμα και οι αγωνιστές του GLP-1 δρουν πρωτίστως σε κεντρικό επίπεδο. Τα φάρμακα πρέπει να δίνονται για να ενισχύσουν τη συμμόρφωση στη μεταβολή της συμπεριφοράς, να βελτιώσουν τη φυσική δραστηριότητα σε ασθενείς που αρχικά δεν μπορούν να ασκηθούν, και σε ασθενείς με αποτυχημένη προσπάθεια απώλειας βάρους. Η βαριατρική χειρουργική αποτελεί επιλογή στα άτομα με ΒΜΙ >35 kg/m2 και συννοσηρότητες ή ΒΜΙ >40 kg/m2.

Συνοπτικά, η παχυσαρκία έχει πάρει διαστάσεις πανδημίας και λόγω της πανδημίας του COVID-19, έγινε επιτακτική ανάγκη η λήψη παρεμβάσεων από την πολιτεία, που πρέπει να ξεκινήσει από την αναγνώρισή της ως ασθένεια ώστε να προωθηθεί η μεταβολή στη συμπεριφορά των πολιτών με κύριο γνώμονα τη μείωση της πρόσληψης της τροφής και την αύξηση της φυσικής δραστηριότητας. Φαρμακευτικές και άλλες παρεμβάσεις πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο συμπληρωματικά σε έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής.

Κρυσταλλένια Αλεξανδράκη, Ενδοκρινολόγος, MD, PhD, MSc, MSc

Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις για την υγεία από την Ελλάδα και τον Κόσμο

Διαβάστε Eπίσης:

Μελέτη επιβεβαιώνει ότι οι παχύσαρκοι απειλούνται περισσότερο από τον κορωνοϊό

Τα εκπληκτικά οφέλη του θαλασσινού νερού για την υγεία

Ανακαλύφθηκε τύπος κυττάρου - υπεύθυνος για την παχυσαρκία

Γιαννάκος : Σύστημα Υγείας - Ευθύνες – Εμβολιασμοί

Άρθρο προέδρου της ΠΟΕΔΗΝ Μιχάλης Γιαννάκος Για να αποφύγουμε νέα έξαρση του ιού ειδικά τώρα με την μερική άρση του lockdown  θα πρέπει να βελτιώσουμε το Σύστημα Υγείας στο επίπεδο της πρόληψης.

Αποκλεισμός των ευπαθών ομάδων από το δικαίωμα στην εργασία

Αγανάκτηση προκαλεί η πρόσφατη προκήρυξη θέσεων εργασίας του Δήμου Ηρακλείου – Κρήτης στην οποία προϋπόθεση είναι οι υποψήφιοι να μην έχουν χρόνια νοσήματα και να μην ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες ευάλωτες στον ιό του κορωνοϊού SARS COV –2 . Όμοια προκήρυξη έχει αναρτηθεί στις 17 Ιανουαρίου και από την Περιφέρεια Αττικής (ΑΔΑ: Ρ3ΧΖ7Λ-ΚΦ5), υπογεγραμμένη από τον κ. Πατούλη που τυγχάνει να είναι και πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών.

Ρατσιστική Προκήρυξη Θέσεων Εργασίας από τον Δήμο Ηρακλείου

Συνομοσπονδία Ασθενών: Την άμεση απόσυρση της προϋπόθεσης οι υποψήφιοι «να μην έχουν χρόνια ή υποκείμενα νοσήματα και να μην ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες ευάλωτες στον ιό του κορωνοϊού COVID-19» απαιτεί η συνομοσπονδία ασθενών από τον Δήμο Ηρακλείου.

Πως θα παραμείνει ο ιός SARS-CoV-2 εκτός σπιτιού

Το Κέντρο Ελέγχου Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) έχει εκδώσει οδηγίες για τους τρόπους βελτίωσης του αερισμού στα σπίτια κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Ιωάννης Ντάνασης, Μαρία Γαβριατοπούλου και Θάνος Δημόπουλος (Πρύτανης ΕΚΠΑ) συνοψίζουν τα δεδομένα. Η παραμονή κατ’ […]

Υψηλός κίνδυνος κώματος σε ασθενείς με COVID-19 που νοσηλεύονται σε ΜΕΘ

Πρόσφατα δημοσιεύτηκε στο περιοδικό “The Lancet Respiratory Medicine” (με συντελεστή απήχησης 25) η εργασία των Brenda T. Pun και συνεργατών, που αφορά σε μία πολυκεντρική, αναδρομική μελέτη κοόρτης, με σκοπό την περιγραφή της επίπτωσης του οργανικού ψυχοσυνδρόμου και του κώματος σε ασθενείς με COVID-19 που νοσηλεύονται σε κρίσιμη κατάσταση στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ).

Σεξουαλική παρενόχληση  στον χώρο της Υγείας και εργασίας

Γράφει για το healthweb.gr η Βασιλική Κουμαντάκη MSc, MBPsS Κλινική Ψυχολόγος / Υγείας. Η Σεξουαλική Παρενόχληση  στον χώρο εργασίας  αποτελεί μια μορφή βίας που προσβάλλει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια καθώς παραβιάζει βασικά δικαιώματα των εργαζομένων. Παρουσιάζεται ιδιαίτερα συχνά στον εργασιακό χώρο, και συνήθως τροφοδοτείται από την κοινωνική ανοχή.

Κ.Ε.Φ.Ι. : Ημερίδα για την φαρμακοεπαγρύπνηση

Ο Σύλλογος Καρκινοπαθών - Εθελοντών - Φίλων - Ιατρών «Κ.Ε.Φ.Ι.» Αθηνών διοργανώνει Διαδικτυακή Επιστημονική Ημερίδα, την Τρίτη 19 Ιανουαρίου 2021 και ώρα 17:00-19:30 που θα μεταδοθεί μέσω της σελίδας του Συλλόγου στο Facebook, facebook.com/skkephi, για το θέμα της φαρμακοεπαγρύπνησης.

Τα υβριδικά events και η ψηφιακή μετάβαση των επιχειρήσεων την επόμενη μέρα της πανδημίας

Η ψηφιακή μετάβαση είναι απαραίτητη στις μέρες μας, ακόμα και να τελειώσει σύντομα η δοκιμασία του κορονοϊού. Αυτό που πρέπει όμως να καταλάβουμε είναι ότι δεν μπορεί να γίνει από τη μια μέρα στην άλλη. Κάθε επαγγελματίας και επιχείρηση είναι απαραίτητο να σχεδιάσει ένα συγκεκριμένο πλάνο μετάβασης το οποίο θα εκτείνεται μέσα στο χρόνο και θα περιλαμβάνει μικρά και σταθερά βήματα και θα έχει στόχο τη συνεχή βελτίωση μέσα από τον κύκλο prototype - test - optimize.