Ογκολογία

Οι μεταλλάξεις δεν προκαλούν απαραίτητα καρκίνο

Οι μεταλλάξεις δεν προκαλούν απαραίτητα καρκίνο
Τι προκαλεί καρκίνο; Το κάπνισμα, σίγουρα, αλλά και ο ήλιος και η έκθεση σε χημικά. Ο κίνδυνος του καρκίνου αυξάνεται επίσης με ορισμένη γενετική προδιάθεση και με το γήρας. Τους παράγοντες κινδύνου μεταξύ τους συνδέουν γενετικές μεταλλάξεις στα κύτταρα του σώματός μας – το κάπνισμα και η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία αυξάνουν το ποσοστό βλάβης […]

Τι προκαλεί καρκίνο; Το κάπνισμα, σίγουρα, αλλά και ο ήλιος και η έκθεση σε χημικά. Ο κίνδυνος του καρκίνου αυξάνεται επίσης με ορισμένη γενετική προδιάθεση και με το γήρας.

Τους παράγοντες κινδύνου μεταξύ τους συνδέουν γενετικές μεταλλάξεις στα κύτταρα του σώματός μας – το κάπνισμα και η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία αυξάνουν το ποσοστό βλάβης του DNA και με κάθε αναπαραγωγή του κατεστραμμένου DNA αυξάνει η πιθανότητα εμφάνισης μιας τυχαίας μετάλλαξης που μπορεί να ξεκινήσει καρκίνο.

Και όσο περισσότερο ζούμε, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα ότι θα εμφανιστεί μία τυχαία μετάλλαξη που προκαλεί καρκίνο. Αυτή είναι η θεωρία της ογκογένεσης για τη συσσώρευση των μεταλλάξεων: οι καρκίνοι προκαλούνται από μεταλλάξεις που μπορεί να κληρονομούνται, προκαλούνται από περιβαλλοντικούς παράγοντες ή να προκύπτουν από σφάλμα αντιγραφής του DNA.

Ο καθηγητής James DeGregori, αναπληρωτής διευθυντής του Καρδιολογικού Κέντρου του Πανεπιστημίου του Κολοράντο, σε άρθρο του στο περιοδικό Cancer Research αναφέρει ότι οι δυνάμεις εξέλιξης που οδηγούνται από τη φυσική επιλογή, ενεργούν στο οικοσύστημα του σώματος και επιτρέπουν στα κύτταρα με επικίνδυνες μεταλλάξεις να ευδοκιμήσουν. Αυτή η εξελικτική θεωρία του καρκίνου επισημαίνει ότι τα κύτταρα που περιέχουν επικίνδυνες μεταλλάξεις υπάρχουν συνεχώς, αλλά συνήθως ανταγωνίζονται από υγιή κύτταρα που βελτιστοποιούνται για να ζουν σε υγιείς ιστούς.

Μόνο όταν το μικροπεριβάλλον των ιστών υποβαθμιστεί (από το κάπνισμα, τον ήλιο, την χημική έκθεση, την ηλικία κ.λπ.), τα κύτταρα με αυτές τις μεταλλάξεις γίνονται πιο κατάλληλα για επιβίωση και ξαφνικά ανταγωνίζονται τα υγιή κύτταρα και εγκαθίστανται στο σώμα. Οι μεταλλάξεις εξακολουθούν να απαιτούνται για τον καρκίνο, αλλά οι αλλαγές στους ιστούς μας καθώς γερνάμε ή ασχολούμαστε με νοσηρές δραστηριότητες όπως το κάπνισμα είναι οι κύριοι καθοριστικοί παράγοντες του «ποιος πάσχει από καρκίνο, πώς ο κίνδυνος καρκίνου σχετίζεται με γνωστά αίτια, σε ποιους ιστούς εμφανίζονται και πότε αναπτύσσονται οι καρκίνοι», γράφει ο DeGregori.

«Όλοι είμαστε φορτωμένοι με μεταλλάξεις και όμως δεν έχουμε όλοι καρκίνο. Γιατί;» αναρωτιέται ο DeGregori. Και απαντά: «Τα υγιή κύτταρα είναι βελτιστοποιημένα για υγιή ιστό. Η πλειονότητα των μεταλλάξεων καθιστούν τα κύτταρα λιγότερο κατάλληλα. Αυτό σημαίνει ότι σε ένα υγιές ιστικό μικροπεριβάλλον, τα υγιή κύτταρα ανταγωνίζονται τα προκαρκινικά κύτταρα διατηρώντας αυτά τα προ-καρκινικά κύτταρα υπό έλεγχο. Όταν το ιστικό μικροπεριβάλλον έχει υποστεί βλάβη, τα υπάρχοντα κύτταρα με επικίνδυνες μεταλλάξεις μπορεί τώρα να είναι σε θέση να ευδοκιμήσουν.»

Ένα κομμάτι του επιχειρήματος του DeGregori έγκειται στο γεγονός ότι τα ποσοστά καρκίνου δεν ταιριάζουν με τα ποσοστά μετάλλαξης. Ο DeGregori και οι συνεργάτες του έδειξαν επίσης ότι οι μεταλλάξεις που προκαλούν καρκίνο συχνά καθιστούν τα κύτταρα λιγότερο ευπροσάρμοστα. Σύμφωνα με τα ευρήματα του DeGregori για τον εξελικτικό ανταγωνισμό μεταξύ καρκινικών κυττάρων και υγιών κυττάρων, τότε η πρόληψη του καρκίνου εξαρτάται από τη διατήρηση ενός οικοσυστήματος ιστών που ευνοεί τα υγιή κύτταρα.