Το γάλα και τα προϊόντα του αποτελούν μία από τις βασικές ομάδες τροφίμων. Ποια είναι τα είδη γάλακτος (π.χ. κατσικίσιο , πρόβειο , αγελαδινό , σόγιας κτλ ) και ποια η θρεπτική τους αξία; Πως ωφελούν τον οργανισμό αλλά και ποια είναι τα θετικά και τα αρνητικά του καθενός;

Σχετικές πληροφορίες δίνει η Ελίνα Ασημακοπούλου και Ευθυμία Δέδε Διαιτολόγοι – Διατροφολόγοι, BSc Επιστημονικής Ομάδας ΛΟΓΩ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ.

Αποτελεί πολύ καλή πηγή πρωτεϊνών, βιταμινών και μετάλλων, με κυριότερο το ασβέστιο το οποίο είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την υγεία των οστών και των δοντιών.

Παρόλο που το αγελαδινό γάλα και ιδιαίτερα το φρέσκο αγελαδινό, είναι το πιο διαδεδομένο, υπάρχουν διάφορα είδη γάλακτος τόσο με βάση την προέλευση τους όσο με βάση τον τρόπο παραγωγής τους ή την περιεκτικότητά τους σε λίπος.

Είδη γάλακτος βάσει προελεύσεως

Φρέσκο Αγελαδινό γάλα: το αγελαδινό γάλα περιέχει πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, βιταμίνες όπως αυτές του συμπλέγματος Β, βιταμίνη Α και D, καθώς και μέταλλα, με κυριότερα το ασβέστιο και τον φωσφόρο, των οποίων οι ποσότητες είναι αρκετά υψηλές. Διαχωρίζεται, σύμφωνα με την περιεκτικότητά του σε λίπος, σε τρεις (3) κατηγορίες: 1. «πλήρες», με όλα τα λιπαρά -τουλάχιστον 3,25%- , 2. β) «με χαμηλά λιπαρά» -2% ή λιγότερο και 3. «χωρίς λιπαρά».
Θετικά: Μπορεί κανείς να βρει και τις 3 κατηγορίες φρέσκου αγελαδινού γάλακτος με προσθήκη επιπλέον ασβεστίου, με προσθήκη λιπαρών Ω-3 ή με βιταμίνη D και E. Tο φρέσκο αγελαδινό γάλα μικρής διάρκειας μπορεί να κρατήσει μέχρι και πέντε μέρες από την ημερομηνία εμφιάλωσης και παστεριώνεται στους 71,7°C για 15 δευτερόλεπτα τουλάχιστον. Δεν έχει ιδιαίτερα έντονη οσμή.
Αρνητικά: Έχει λιγότερο ασβέστιο σε σχέση με άλλα γάλατα (πρόβειο και κατσικίσιο) και χαμηλότερη περιεκτικότητα σε νιασίνη (Β3), Β6 και βιταμίνη C, ενώ λόγω της περιεκτικότητάς του σε λακτόζη δεν είναι ανεκτό από άτομα που δεν διαθέτουν το ένζυμο λακτάση (υπολακτασία) που διασπά τον εν λόγω δισακχαρίτη.

Φρέσκο πρόβειο γάλα: Υψηλής θρεπτικής άξιας γάλα, με μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες και ασβέστιο σε σχέση με τα υπόλοιπα γάλατα. Συγκεκριμένα, περιέχει σχεδόν τη διπλάσια ποσότητα πρωτεϊνών σε σχέση με το αγελαδινό γάλα (5,98% και 3,29% αντίστοιχα), ενώ περιέχει 25% περισσότερο ασβέστιο (193mg/100ml). Παράλληλα, είναι ιδιαίτερα πλούσιο σε φωσφόρο (22.5% ΣΗΠ) αλλά και συζευγμένο λινολεΐκό οξύ (CLA)
Θετικά: Η υψηλή του διατροφική αξία. Η μεγάλη του περιεκτικότητα σε CLA, το οποίο σύμφωνα με πλήθος ερευνών, μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στη βελτίωση του μεταβολισμού του λίπους στον οργανισμό.
Αρνητικά Η έντονη οσμή και η επικινδυνότητα ανάπτυξης παθογόνων μικροοργανισμών λόγω τις χαμηλής θερμοκρασίας παστερίωσής του.

Φρέσκο κατσικίσιο γάλα: Το κατσικίσιο γάλα αποτελεί πολύ καλή πηγή ασβεστίου αλλά και του αμινοξέος τρυπτοφάνη. Περιέχει, επίσης, υψηλά ποσοστά ριβοφλαβίνης (βιταμίνη Β2), βιταμίνης C, φωσφόρου και καλίου.
Θετικά: Η υψηλή περιεκτικότητα τρυπτοφάνης, η οποία είναι δομικό συστατικό της σεροτονίνης, ουσίας που θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για την καλή κατάσταση του νευρικούς συστήματος και τη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου. Κάτι επίσης θετικό είναι πως το κατσικίσιο γάλα είναι ανεκτό από ανθρώπους που παρουσιάζουν υπολακτασία δηλαδή δυσανεξία στο αγελαδινό γάλα, προσφέροντας έτσι μία καλή εναλλακτική λύση. Ωστόσο, δεν είναι απόλυτα σαφές από διάφορες επιστημονικές μελέτες που έχουν γίνει γιατί μπορεί να συμβαίνει αυτό.
Αρνητικά Η έντονη οσμή του και η επικινδυνότητα ανάπτυξης παθογόνων μικροοργανισμών λόγω τις χαμηλής θερμοκρασίας παστερίωσης του. Περιέχει χαμηλή ποσότητα φυλλικού οξέος, σε σχέση με άλλα είδη γάλακτος.

Γάλα σόγιας: Το γάλα σόγιας είναι το περισσότερο διαδεδομένο φυτικής προελεύσεως γάλα. Είναι πολύ καλή πηγή φυτικών πρωτεϊνών υψηλής βιολογικής αξίας, βιταμινών του συμπλέγματος Β, αλλά και ισοφλαβόνων. Συνήθως είναι εμπλουτισμένο με ασβέστιο αλλά και βιταμίνες και κυκλοφορεί, κυρίως, σε γεύση βανίλια και σοκολάτα.
Θετικά: Έχει λιγότερη χοληστερόλη από τα ζωικά γάλατα. Δεν περιέχει λακτόζη, γεγονός που το καθιστά δημοφιλές σε όσους πάσχουν από υπολακτασία δηλαδή δυσανεξία στον συγκεκριμένο υδατάνθρακα. Είναι, επίσης, καλή επιλογή για όσους είναι αλλεργικοί στην πρωτεΐνη ορού γάλακτος. Κατάλληλο για φυτοφάγους.
Αρνητικά: Η ιδιαίτερη γεύση του. Λόγω των φυτοοιστρογόνων (ισοφλαβόνες) που περιέχει μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τις γυναίκες, σχετικά με τις ορμόνες τους. Μεγάλη κατανάλωση ενδέχεται να αυξήσει την πιθανότητα εμφάνισης προβλήματος του θυρεοειδούς αδένα. Μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητα συμπτώματα αν καταναλωθεί από άτομα που πάσχουν από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.

Γάλα καρύδας: Το γάλα καρύδας είναι ιδιαίτερα δημοφιλές στις Ασιατικές χώρες και χρησιμοποιείται κυρίως στη μαγειρική και τη ζαχαροπλαστική. Είναι γάλα φυτικής προελεύσεως, πλούσιο σε μαγνήσιο και μαγγάνιο. Περιέχει, επίσης, αρκετή ποσότητα ασβεστίου ενώ η περιεκτικότητά του σε βιταμίνες C και Ε του προσδίδει ήπια αντιοξειδωτική δράση.
Θετικά: Η φυσικά γλυκιά γεύση του. Είναι πλούσιο σε ω-6 λιπαρά οξέα τα οποία είναι ιδιαίτερα ωφέλιμα για τον οργανισμό, αλλά και λαουρικό οξύ, λιπαρό οξύ που έχει αποδειχτεί ότι είναι αρκετά αποτελεσματικό στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος αλλά στην αντιμετώπιση παθήσεών του
Αρνητικά: Δεν περιέχει βιταμίνες, πέραν της μικρής ποσότητας C και Ε. Είναι πλούσιο σε κορεσμένα λιπαρά και έχει υψηλή θερμιδική αξία.

Ξινόγαλα: Το ξινόγαλα ή αλλιώς Αριάνι, παράγεται από φρέσκο αγελαδινό γάλα και καλλιέργεια γιαουρτιού. Είναι ιδιαίτερα πλούσιο σε ασβέστιο και φωσφόρο, ενώ περιέχει πρωτεΐνες και βιταμίνες Α, C, D, E και σύμπλεγμα βιταμινών Β.
Θετικά: Είναι βοηθητικό της πέψης και μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στη βελτίωση της εντερικής χλωρίδας, καθώς και στην ομαλή λειτουργία του πεπτικού συστήματος.
Αρνητικά: Η όξινη γεύση του. Ορισμένες φορές, για λόγους γεύσης, η βιομηχανία τροφίμων προσθέτει στο ξινόγαλα ποσότητα αλατιού, κάτι που αυξάνει την περιεκτικότητά του σε νάτριο..

Κεφίρ: Το κεφίρ μπορεί να παρασκευαστεί από οποιοδήποτε είδος γάλακτος στο οποίο έχουν προστεθεί ‘κόκκοι’ κεφίρ προκαλώντας ζύμωση. Οι ‘κόκκοι’ κεφίρ περιέχουν πληθώρα βακτηρίων και ζύμης. Είναι πλούσιο σε βιταμίνες Β12, Β1, βιοτίνης και βιταμίνης Κ. Περιέχει πρωτεΐνες, ενώ είναι υψηλής περιεκτικότητας σε ασβέστιο και φωσφόρο. Τέλος, περιέχει αρκετά μεγάλες ποσότητες του αμινοξέος τρυπτοφάνη, αλλά μαγνησίου, τα οποία είναι υπεύθυνα για την ηρεμία και την υγεία του νευρικού συστήματος.
Θετικά: Προϊόν υψηλής θρεπτικής αξίας. Ιδιαίτερα ευεργετικό για το πεπτικό σύστημα και την χλωρίδα του εντέρου λόγω της υψηλής του περιεκτικότητας σε προβιοτικούς οργανισμούς. Ενισχυτικό του ανοσοποιητικού συστήματος, πάλι λόγω των προβιοτικών που περιέχει.
Αρνητικά: Η ιδιαίτερη γεύση του.

Χοιρινά μενταγιόν με σάλτσα μήλου & δαμάσκηνου

Υλικά

1. 2 ψαρονέφρια, περίπου 800 γραμμ. και τα δύο
2. 2 κ.σ. ελαιόλαδο
3. 2 κ.σ. βούτυρο γάλακτος
4. 1 κρεμμύδι κομμένο σε λεπτές φέτες
5. 2 μήλα κομμένα σε μικρά καρέ
6. 8 δαμάσκηνα απυρήνωτα
7. 1/4 φλιτζ. κονιάκ
8. 1/2 φλιτζ. κρέμα γάλακτος
9. 2-3 φύλλα φασκόμηλο
10. Αλάτι
Φρεσκοτριμμένο πιπέρι

Εκτέλεση

1. Με ένα κοφτερό μαχαίρι καθαρίζουμε το κρέας από τις μεμβράνες του. Στη συνέχεια το κόβουμε σε μενταγιόν, δηλαδή σε φέτες πάχους 3 εκ. Βάζουμε τα μενταγιόν ανάμεσα σε 2 μεμβράνες ή σε 2 λαδόκολλες και τα πιέζουμε ελαφρά με την παλάμη, να πλατύνουν. Το πάχος τους δεν πρέπει να είναι μικρότερο από 1,5 εκ.

2. Ταμπονάρουμε το κρέας με απορροφητικό χαρτί κουζίνας, να στεγνώσει καλά, κι αλατοπιπερώνουμε.

3. Ζεσταίνουμε το ελαιόλαδο και ροδίζουμε τα μενταγιόν για 1,5΄-2΄από κάθε πλευρά. Τα ρίχνουμε μέσα λίγα λίγα για να μην πέφτει η θερμοκρασία του λαδιού και αντί να ροδίσουν, βγάλουν τους χυμούς τους στο τηγάνι. Όσα παίρνουν χρώμα τα βγάζουμε σε πιατέλα και τα διατηρούμε ζεστά και σκεπασμένα.

4. Προσθέτουμε στο τηγάνι που ψήσαμε το κρέας το βούτυρο, τα κρεμμύδια, τα μήλα και τα δαμάσκηνα. Τα αφήνουμε σε μέτρια φωτιά για 4΄-5΄ μέχρι το κρεμμύδι να γίνει διάφανο και το μήλο να μισομαλακώσει.

5. Σβήνουμε με το κονιάκ κι αφήνουμε τα υγρά να μειωθούν στο μισό. Τότε ρίχνουμε την κρέμα, το φασκόμηλο και τυχόν υγρά που έχουν βγει στην πιατέλα με το κρέας.

6. Σιγοβράζουμε για 1΄-2΄ τη σάλτσα, να πυκνώσει. Αλατοπιπερώνουμε και αφαιρούμε το φασκόμηλο. Σερβίρουμε τα μενταγιόν με την πυκνή σάλτσα.

μερίδες 4
Χρόνος Προετοιμασίας 10 λεπτά
Χρόνος Μαγειρέματος 10 λεπτά

Περισσότερες καταπληκτικές συνταγές της Αργυρούς μπορείτε να βρείτε στο www.argiro.gr

Είναι αναμφισβήτητα από τα πιο εύκολα, νόστιμα και “βολικά” φαγητά. Με μεγάλη ποικιλία συνταγών και συνδυασμών, μία σούπα μπορεί να καταναλωθεί τόσο σαν πλήρες γεύμα όσο σαν ορεκτικό ή γρήγορο σνακ, με σκοπό να “ικανοποιήσει” την πείνα μας, να μας ζεστάνει το χειμώνα ή απλά να συνοδεύσει ένα επίσημο γεύμα μας!

Η ιστορία της σούπας μετρά πολλά χρόνια, αφού υπάρχουν στοιχεία που δηλώνουν την κατανάλωση σούπας 10.000 χρόνια πριν. Έχει υπάρξει, και εξακολουθεί να είναι βασικό φαγητό τόσο της μεσογειακής όσο και άλλων κουζινών. Και δικαιολογημένα, αφού τα οφέλη κατανάλωσης μίας σούπας είναι πολλά!

Σχετικές πληροφορίες δίνει στο www. Life2day.gr η Ελίνα Ασημακοπούλου 
Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, BSc
Επιστημονική Υπεύθυνη ΛΟΓΩ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ,
Γενική Γραμματέας Ελληνικής Διατροφολογικής Εταιρείας

Καταρχήν, υπάρχει τεράστια ποικιλία στα υλικά και στον τρόπο παρασκευής της, σούπες λαχανικών, κρεατόσουπες, κοτόσουπες, ψαρόσουπες, σούπες με ζυμαρικά, δημητριακά (ρύζι, κριθάρι, βρώμη) ή όσπρια, σούπες βελουτέ και όλα αυτά σε απεριόριστους συνδυασμούς! Ακόμα και για όσους έχουν πολύ περιορισμένο χρόνο, πλέον υπάρχουν στο εμπόριο και σούπες έτοιμες ή αφυδατωμένες που μπορούν να ικανοποιήσουν όλα τα γούστα. Κατά δεύτερον, μία σούπα μπορεί να καταναλωθεί με την ίδια ευκολία οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας: ως πρωινό όπως συνήθιζαν να κάνουν στη Γερμανία, ως ελαφρύ βραδινό, ως γρήγορο σνακ, ως συνοδευτικό κάποιου γεύματος ή σαν ορεκτικό, αλλά ακόμα και σαν ένα πλήρες κύριο γεύμα.
Οι λόγοι, όμως, που καθιστούν τη σούπα τόσο σημαντική στη διατροφή μας είναι οι εξής ακόλουθοι:

1. Έλεγχος σωματικού βάρους
Σύμφωνα με πλήθος επιστημονικών μελετών, η συστηματική κατανάλωση σούπας συμβάλλει στη μειωμένη συνολική πρόσληψη θερμίδων και στη διατήρηση χαμηλού δείκτη μάζας σώματος (ΒΜΙ), σε σχέση με τη μη συστηματική κατανάλωση σούπας. Πράγματι, έχει δειχθεί πως η κατανάλωση μίας σούπας ως ορεκτικό τείνει να επιφέρει το αίσθημα κορεσμού γρηγορότερα από οποιοδήποτε άλλο τρόφιμο/φαγητό. Ακόμα και αν καταναλωθεί ως κύριο γεύμα, μία σούπα είναι συνήθως χαμηλού θερμιδικού περιεχομένου σε σχέση με άλλα φαγητά, παρόλο που μπορεί να είναι από μόνη της ένα πλήρες γεύμα, προσφέροντας υδατάνθρακες, πρωτεΐνες και λιπαρά.

2. Κατανάλωση λαχανικών
Συνήθως, ένα από τα βασικά υλικά μίας σούπας είναι τα λαχανικά. Είτε πρόκειται για χορτόσουπα ή για σούπα που κύριό της συστατικό είναι το κρέας, τα λαχανικά ποτέ δε λείπουν από τη συνταγή της. Αυτός είναι και ένας πολύ καλός τρόπος κατανάλωσης λαχανικών, ακόμα και από άτομα που δεν τα συμπεριλαμβάνουν στην καθημερινή τους διατροφή.

3. Ενυδάτωση Οργανισμού
Το νερό είναι απαραίτητο για τη ζωή καθώς συνδέεται με μεγάλο αριθμό ζωτικών λειτουργιών του οργανισμού μας. Το νερό είναι το πλέον απαραίτητο συστατικό για την παρασκευή μίας σούπας, αφού η περιεκτικότητά της σε νερό κυμαίνεται από 45% ως 75%. Έτσι, μία σούπα μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στην ημερήσια πρόσληψη νερού ενός ατόμου.

4. Διευκόλυνση της πέψης
Συνήθως οι σούπες είναι πολύ “ελαφριές” στο στομάχι μας, κυρίως λόγω του νερού και της ποσότητας φυτικών ινών, ανάλογα πάντα με τα συστατικά, που περιέχουν. Η κατανάλωση σούπας βοηθάει τη λειτουργία της πέψης και μπορεί, σε πολλές περιπτώσεις, να θεωρηθεί ευεργετική στη σωστή και καλή λειτουργία του εντέρου.

Όπως μπορεί κανείς να συμπεράνει, η σούπα είναι ένα φαγητό ιδιαίτερης ωφελιμότητας για τον ανθρώπινο οργανισμό και για αυτό είναι πολύ σημαντικό να την εντάξουμε όλοι στο διαιτολόγιό μας!