Τι συνέβη με τον ιό Ζήκα; Ο ιός, που κυρίως μεταδίδεται από τα κουνούπια, προκάλεσε ανησυχία τα έτη 2015-16 με περιστατικά σε όλη τη Νότια Αμερική, την Καραϊβική και τη Νότια Φλόριντα – αφήνοντας εκατοντάδες νεογνά με σοβαρές γενετικές ανωμαλίες. Ωστόσο, όταν η εποχή των κουνουπιών επέστρεψε το 2017, η έκταση της νόσου Ζήκα ήταν εντυπωσιακά μικρή.
Η πτώση των περιστατικών στην αμερικανική ήπειρο ήταν δραματική, με τον αριθμό των αναφερομένων συμπτωματικών περιπτώσεων στις ΗΠΑ να μειώνεται από 5102 το 2016 σε 185 το 2017. Μια βρετανική μελέτη το περασμένο καλοκαίρι προέβλεψε ο ιός θα εξαφανιστεί αυ’εαυτού – που σημαίνει ότι αρκετά άτομα θα αναπτύξουν αντισώματα έναντι του Ζήκα ώστε να σταματήσει η εξάπλωσή του – σε τρία χρόνια. Δεν έχει εξαφανιστεί, αλλά οι αναφερόμενες περιπτώσεις φέτος είναι πολύ λίγες.
Παρά την πτωτική τάση, η ανησυχία παραμένει, ειδικά για τις έγκυες γυναίκες, δήλωσε η Christen Mertz, επιδημιολόγος στο πανεπιστήμιο του Pittsburg. Οι μολυσμένες γυναίκες είναι 20 φορές πιο πιθανό να έχουν παιδιά με δυσμορφίες συγκριτικά με τις γυναίκες χωρίς Ζήκα, σύμφωνα με μια έκθεση του CDC. Το γεγονός ότι ο ιός μολύνει έμβρυα, επισημαίνει η Carolyn Coyne, ερευνήτρια ανοσολόγος στο πανεπιστήμιο του Pittsburg, δείχνει ότι «κάτι είναι διαφορετικό με τον Ζήκα.» Για να βλάψει το έμβρυο, ο ιός Ζήκα πρέπει να διασχίσει τον πλακούντα που χωρίζει τη μητέρα και το έμβρυο. Οι περισσότεροι ιοί δεν είναι σε θέση να το κάνουν αυτό, είπε, και οι επιστήμονες ακόμα δεν γνωρίζουν πώς συμβαίνει.
Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε αυτή την εβδομάδα στα Πρακτικά της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ δείχνει την πρόοδο στην κατανόηση του πώς ο Ζήκα διασχίζει αυτό το φραγμό. Αλλά πρώτα η ομάδα έπρεπε να δημιουργήσει ένα νέο μοντέλο του πλακούντα στο εργαστήριο. «Τα εργαστηριακά μοντέλα του ανθρώπινου πλακούντα εξέλειπαν», δήλωσε η Coyne, αναπληρώτρια καθηγήτρια Παιδιατρικής στο πανεπιστήμιο του Pittsburg , «αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ο πλακούντας είναι ένα πολύ περίπλοκο όργανο.»
Χρησιμοποιώντας ένα νέο μοντέλο πλακούντα, οι ερευνητές μελέτησαν τη μόλυνση Ζήκα κατά τη διάρκεια του δεύτερου τριμήνου, όταν η μόλυνση είναι πιο πιθανό να οδηγήσει σε νόσο του εμβρύου. Η μελέτη διαπίστωσε ότι κατά τη διάρκεια του δεύτερου τριμήνου, ο πλακούντας δεν αποδεσμεύει συνεχώς ιντερφερόνη τύπου III, η οποία εμπλέκεται στην άμυνα κατά του Ζήκα. Η Coyne ανέφερε ότι η μελέτη αποκαλύπτει νέα στοιχεία για το πώς λειτουργεί ο φραγμός του πλακούντα.
