«Δεν πειράζει». Είναι ίσως μία από τις πιο συνηθισμένες φράσεις που χρησιμοποιούμε στην καθημερινότητά μας. Τη λέμε όταν κάποιος μας απογοητεύει, όταν ακυρώνει ένα ραντεβού, όταν ξεχνά μια σημαντική στιγμή ή όταν ξεπερνά τα προσωπικά μας όρια. Πολλές φορές, όμως, το «δεν πειράζει» δεν σημαίνει πραγματικά ότι δεν μας πείραξε. Αντίθετα, κρύβει συναισθήματα που δεν εκφράστηκαν ποτέ.
Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν μάθει να καταπίνουν τη στενοχώρια τους για να αποφύγουν τις συγκρούσεις, να μη δυσαρεστήσουν τους άλλους ή να μη χαρακτηριστούν υπερβολικοί. Έτσι, πίσω από ένα φαινομενικά αδιάφορο «δεν πειράζει» μπορεί να κρύβονται θυμός, απογοήτευση, μοναξιά και βαθιά συναισθηματική κόπωση.
Γιατί λέμε «δεν πειράζει» ενώ πειράζει;
Οι λόγοι είναι πολλοί και συνήθως έχουν τις ρίζες τους στις εμπειρίες μας. Κάποιοι μεγάλωσαν πιστεύοντας ότι η έκφραση των συναισθημάτων είναι ένδειξη αδυναμίας. Άλλοι έμαθαν ότι οι ανάγκες των άλλων έχουν πάντα μεγαλύτερη αξία από τις δικές τους. Υπάρχουν επίσης άνθρωποι που φοβούνται ότι αν εκφράσουν την ενόχλησή τους, θα απορριφθούν ή θα δημιουργηθεί ένταση στη σχέση.
Έτσι, επιλέγουν τη σιωπή. Δεν εκφράζουν αυτό που νιώθουν, όχι επειδή δεν τους αφορά, αλλά επειδή θεωρούν πιο ασφαλές να το κρατήσουν μέσα τους.
Η καταπίεση των συναισθημάτων έχει κόστος
Το πρόβλημα είναι ότι τα συναισθήματα δεν εξαφανίζονται επειδή τα αγνοούμε. Όταν η απογοήτευση, ο θυμός ή η λύπη δεν βρίσκουν τρόπο να εκφραστούν, συσσωρεύονται.
Κάποια στιγμή, μια φαινομενικά ασήμαντη αφορμή μπορεί να προκαλέσει μια δυσανάλογη αντίδραση. Δεν είναι επειδή το συγκεκριμένο γεγονός ήταν τόσο σοβαρό, αλλά επειδή ήρθε να προστεθεί σε όλα όσα είχαν μείνει ανείπωτα.
Παράλληλα, η συνεχής καταπίεση των συναισθημάτων μπορεί να οδηγήσει σε χρόνιο άγχος, μειωμένη αυτοεκτίμηση, ψυχική εξάντληση και δυσκολία στη δημιουργία ουσιαστικών σχέσεων.
Οι άνθρωποι που βάζουν πάντα τους άλλους πρώτους
Συχνά, οι άνθρωποι που λένε διαρκώς «δεν πειράζει» είναι εκείνοι που έχουν μάθει να φροντίζουν τους πάντες εκτός από τον εαυτό τους. Δίνουν δεύτερες, τρίτες και τέταρτες ευκαιρίες. Κατανοούν, συγχωρούν και δικαιολογούν συμπεριφορές που τους πληγώνουν.
Δεν το κάνουν επειδή δεν έχουν ανάγκες, αλλά επειδή φοβούνται μήπως θεωρηθούν εγωιστές αν τις εκφράσουν. Έτσι, συνηθίζουν να παραμερίζουν τα δικά τους συναισθήματα για να διατηρήσουν την ηρεμία ή την αποδοχή των άλλων.
Όταν το «δεν πειράζει» γίνεται συνήθεια
Με τον καιρό, αυτή η στάση μπορεί να μετατραπεί σε τρόπο ζωής. Το άτομο αρχίζει να αμφισβητεί ακόμη και τα ίδια του τα συναισθήματα. Σκέφτεται ότι ίσως υπερβάλλει, ότι δεν έχει δικαίωμα να στενοχωριέται ή ότι οι ανάγκες του δεν είναι αρκετά σημαντικές.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει στην ανοχή συμπεριφορών που παραβιάζουν τα προσωπικά του όρια. Η έλλειψη αντίδρασης, όμως, δεν σημαίνει αποδοχή. Σημαίνει μόνο ότι το άτομο δεν αισθάνεται ασφαλές να εκφράσει αυτό που πραγματικά βιώνει.
Η αξία των υγιών ορίων
Το να λέτε ότι κάτι σας πείραξε δεν σημαίνει ότι είστε δύσκολος άνθρωπος. Σημαίνει ότι αναγνωρίζετε τα συναισθήματά σας και σέβεστε τον εαυτό σας.
Τα προσωπικά όρια αποτελούν βασικό στοιχείο κάθε υγιούς σχέσης. Όταν εκφράζετε με ηρεμία τι σας ενοχλεί, δίνετε στους άλλους την ευκαιρία να σας κατανοήσουν και να προσαρμόσουν τη συμπεριφορά τους. Αντίθετα, όταν αποκρύπτετε συνεχώς τα συναισθήματά σας, δημιουργείται απόσταση και παρεξηγήσεις.
Δεν χρειάζεται να απολογείστε για όσα νιώθετε
Τα συναισθήματα δεν είναι σωστά ή λάθος. Είναι πληροφορίες που μας δείχνουν ότι κάποια ανάγκη μας ικανοποιείται ή παραβιάζεται. Το να νιώσετε λύπη, θυμό ή απογοήτευση δεν σας κάνει υπερβολικούς ούτε αδύναμους.
Η υγιής συναισθηματική έκφραση δεν σημαίνει εκρήξεις ή καβγάδες. Σημαίνει να μπορείτε να πείτε με ειλικρίνεια: «Αυτό που συνέβη με στενοχώρησε», «Δεν ένιωσα σεβασμό» ή «Θα ήθελα να το συζητήσουμε».
Το πραγματικό «δεν πειράζει»
Υπάρχουν στιγμές που ένα «δεν πειράζει» είναι αληθινό. Όταν έρχεται μέσα από κατανόηση, συγχώρεση και συνειδητή επιλογή, μπορεί να αποτελεί ένδειξη ψυχικής ωριμότητας.
Όταν όμως χρησιμοποιείται για να κρύψει πληγές, φόβους και ανείπωτα παράπονα, παύει να είναι μια απλή φράση. Γίνεται ένας τρόπος να απομακρυνόμαστε από τον ίδιο μας τον εαυτό.
Η αληθινή δύναμη δεν βρίσκεται στο να αντέχετε τα πάντα σιωπηλά. Βρίσκεται στο να αναγνωρίζετε τι σας πονά, να το εκφράζετε με σεβασμό και να θυμάστε ότι οι δικές σας ανάγκες και τα δικά σας συναισθήματα έχουν την ίδια αξία με εκείνα των ανθρώπων γύρω σας. Γιατί οι άνθρωποι που λένε πάντα «δεν πειράζει», είναι συχνά εκείνοι που έχουν πειραχτεί περισσότερο από όλους – απλώς δεν έμαθαν ποτέ να το δείχνουν.
