Τα τελευταία χρόνια ακούμε όλο και πιο συχνά τον όρο ψυχοσωματικές παθήσεις ή ψυχοσωματικό σύνδρομο κλπ. Με τον όρο αυτό εννοούμε τις παθήσεις της γενικής παθολογίας που οφείλονται σε συνειδητούς ή ασυνείδητους ψυχολογικούς παράγοντες και αφορούν όλες τις ιατρικές ειδικότητες.


Σχετικές πληροφορίες δίνει στο www.Life2day.gr ο Αναστάσιος Δ. Καλαντζής, Χειρουργός Ουρολόγος – Ανδρολόγος.

Οι ψυχοσωματικές ασθένειες δεν είναι λιγότερο σημαντικές από τις ασθένειες που τα αίτια τους είναι καθαρά οργανικά. Το σώμα μας είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την ψυχή και τον νου μας. Συναισθήματα και καταστάσεις που βιώνουμε και δεν μπορούμε να εκφράσουμε με λόγια, ή τα απωθούμε, ή δεν είναι ακόμα συνειδητά, τις περισσότερες φορές εκδηλώνονται μέσω συμπτωμάτων στο σώμα μας.

Υπάρχουν και περιπτώσεις όπου παρατηρείται το αντίθετο. Η ίδια η γενική ιατρική κατάσταση, κάποιο οργανικό αίτιο δηλαδή, προκαλεί σαν σύμπτωμα διαταραχή της διάθεσης. Στην νόσο του Parkinson, για παράδειγμα, η έλλειψη ντοπαμίνης προδιαθέτει για καταθλιπτικού τύπου συμπεριφορά η οποία συνοδεύεται από απαισιοδοξία και απογοήτευση. Στην νόσο του Huntington και στην νόσο του Alzheimer, οι διαταραχές της διάθεσης και της προσωπικότητας οφείλονται κατά πρώτο λόγο στην εγκεφαλική εκφύλιση και όχι στην απογοήτευση που νιώθει ο ασθενής για την κατάσταση της υγείας του. Στην ίδια κατηγορία συμπεριλαμβάνονται η έλλειψη της Βιταμίνης Β12, οι ενδοκρινοπάθειες (π.χ. θυρεοειδοπάθειες), οι λοιμώξεις (π.χ. AIDS) κλπ.

Κατά τη διάρκεια του μεγαλύτερου μέρους της ιστορίας, οι ασθένειες αποδίδονταν σε μαγικά και άγνωστα φαινόμενα, όπως αμαρτωλές σκέψεις, κατάληψη από κακά πνεύματα και θέλημα εκδικητικών θεών. Το ξεκίνημα της δυτικής ιατρικής εντοπίζεται και χρονολογείται στην αρχαία Ελλάδα, με τον Ιπποκράτη να θέτει τα θεμέλια της ορθολογιστικής ιατρικής κατορθώνοντας να την απαλλάξει από τα μεταφυσικά στοιχεία, τις προλήψεις, τις προκαταλήψεις, τις δαιμονολογίες και τις δεισιδαιμονίες της εποχής. Ο Γαληνός αποτελεί μία άλλη σημαντική φυσιογνωμία της ιατρικής, καθώς στήριξε τη διάγνωση στην ανατομία και τη φυσιολογία. Τον 15ο αιώνα, η Αναγέννηση εισήγαγε τη νοησιαρχία και τον ορθολογισμό στο χώρο της ιατρικής. Το βιο-ιατρικό μοντέλο της ασθένειας, το οποίο αποτέλεσε για πολλούς αιώνες υπόδειγμα αξιωματικού χαρακτήρα, έχει βαθιές ρίζες στις φιλοσοφικές θεωρίες του αναγωγισμού και του δυϊσμού. Είναι αναγωγικό επειδή θεωρεί πως οποιαδήποτε διεργασία που οδηγεί σε ασθένεια μπορεί να γίνει κατανοητή αν αναλυθεί στα πιο απλά αλλά βασικά συστατικά στοιχεία της. Επίσης είναι δυϊστικό γιατί δεν ερμηνεύει το ρόλο που διαδραματίζουν οι ψυχολογικές και κοινωνικές διεργασίες στην αιτιολογία και εξέλιξη της ασθένειας, αλλά θεωρεί τους σωματικούς παράγοντες ανεξάρτητους από τους ψυχολογικούς.

Στα μέσα του 20ου αιώνα, οι Dunbar και Alexander προετοίμασαν το δρόμο για την ανάπτυξη του πεδίου της ψυχοσωματικής ιατρικής, συνδέοντας τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας με συγκεκριμένες σωματικές ασθένειες. Μέχρι πρότινος, οι ψυχολόγοι ασχολούνταν σχεδόν αποκλειστικά με τον ψυχισμό. Η συντήρηση του βιο-ιατρικού μοντέλου της ασθένειας είχε σχεδόν αποκλείσει τη συμμετοχή των κοινωνικών επιστημών από την αντιμετώπιση των ζητημάτων της υγείας. Το βιοψυχοκοινωνικό μοντέλο της υγείας προτάθηκε από τον ψυχίατρο George Engel το 1977. Ο ίδιος ο όρος βιοψυχοκοινωνικός τονίζει το γεγονός ότι τόσο οι βιολογικοί, όσο και οι ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες αποτελούν συντελεστές της υγείας.

Η ραγδαία εξέλιξη των κοινωνικών επιστημών, η σχετική αλλαγή νοοτροπιών απέναντι στα θέματα υγείας, η αμφισβήτηση της αποτελεσματικότητας της παραδοσιακής ιατρικής επιστήμης, η αναζήτηση χαμηλού κόστους θεραπευτικών παρεμβάσεων καθώς και άλλοι παράγοντες οδήγησαν στην ανάπτυξη της ψυχολογίας της υγείας. Τα τελευταία σαράντα χρόνια, οι ψυχολόγοι άρχισαν να μελετούν τη σχέση της ψυχικής ασθένειας με το σώμα και να εφαρμόζουν τις ψυχολογικές αρχές στο χώρο της υγείας. Η ψυχολογία της υγείας έχει λάβει σημαντικές προεκτάσεις στο έργο της, καθώς περιλαμβάνει πλέον θέματα σχετικά με την απόκτηση και τη διατήρηση της σωματικής υγείας και ευεξίας.

Για παράδειγμα, καταστάσεις πόνου στον αυχένα συχνά συνδυάζονται με άγχος ή στρες και αποτελούν την σωματοποιημένη εξωτερίκευση συναισθημάτων ή ψυχολογικών συγκρούσεων του ατόμου.

Το ουρηθρικό σύνδρομο είναι μία πάθηση η οποία θα μπορούσε να θεωρηθεί και ως ψυχοσωματικό σύνδρομο. Χαρακτηρίζεται από ένα σύνολο συμπτωμάτων, όπως ημερήσια συχνουρία, επιτακτική ούρηση, δυσουρία και, σπανιότερα, υπερηβικό άλγος (αίσθημα δυσφορίας στην περιοχή χαμηλά στην κοιλιά) και πόνο στην ουρήθρα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ένταση των συμπτωμάτων έχει σχέση με την έμμηνο ρύση.

Το σύνδρομο παρουσιάζεται στη γόνιμη ηλικία και σπανιότερα σε άτομα νεαρής ηλικίας. Πολλές φορές η έναρξη του παρουσιάζεται με μία ουρολοίμωξη.

Η διάγνωση τίθεται εξ αποκλεισμού και απαιτείται η πλήρης διερεύνηση των ασθενών με ουρηθρικό σύνδρομο, πριν τεθεί η διάγνωση του ψυχολογικού υπόβαθρου. Η θεωρεία της σωματοποίησης του συνδρόμου στηρίζεται στο γεγονός ότι μεγάλο ποσοστό γυναικών με το σύνδρομο παρουσιάζουν έντονα ψυχολογικά προβλήματα όπως άγχος, υστερία, ψυχοπάθειες, κλπ.

Η στυτική δυσλειτουργία θα μπορούσε επίσης να ενταχθεί στο παραπάνω κατάλογο. Σε άντρες που παρουσιάζουν στυτική δυσλειτουργία τα αίτια ποικίλλουν. Μπορεί να οφείλεται σε οργανικούς ή ψυχολογικούς παράγοντες ή σε συνδυασμό και των δύο.

Η απόφαση είναι δική μας. Ποιο θα είναι τελικά το αποτέλεσμα;

Στο ενέσιμο διάλυμα aflibercept 25mg/ml ,για έγχυση σε συνδυασμό με το χημειοθεραπευτικό σχήμα FOLFIRI (5-φθοριοουρακίλη/ λευκοβορίνη/ιρινοτεκάνη) σε ενήλικες ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο του παχέος εντέρου και του ορθού (mCRC), των οποίων η νόσος είναι ανθεκτική ή έχει υποτροπιάσει μετά τη λήψη θεραπείας με βάση την οξαλιπλατίνη, χορήγησε άδεια κυκλοφορίας η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

H απόφαση βασίστηκε στα αποτελέσματα της μελέτης Φάσης III VELOUR σχετικά με την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια του συνδυασμού.

Το aflibercept είναι μια ανασυνδυασμένη πρωτεΐνη σύντηξης που δρα ως υποδοχέας-παγίδα (decoy receptor) και δεσμεύει τον αγγειακό ενδοθηλιακό αυξητικό παράγοντα Α (VEGF-A), τον VEGF-B και τον αυξητικό παράγοντα του πλακούντα (PIGF). Ο VEGF-A είναι ένας εκ των μεσολαβητών που συμβάλλουν στην αγγειογένεση. Ο VEGF-B και ο PlGF, συγγενείς αυξητικοί παράγοντες που ανήκουν στην οικογένεια των VEGF, είναι δυνατό να συμβάλλουν επίσης στην αγγειογένεση του όγκου.

Η έγκριση του aflibercept βασίστηκε σε δεδομένα από την κεντρική μελέτη Φάσης III VELOUR, μια πολυεθνική, τυχαιοποιημένη, διπλή τυφλή μελέτη που σύγκρινε τη χορήγηση του σχήματος FOLFIRI σε συνδυασμό είτε με Aflibercept είτε με εικονικό φάρμακο (placebo) στην αντιμετώπιση ασθενών με μεταστατικό καρκίνο παχέος εντέρου και ορθού (mCRC). Στη μελέτη τυχαιοποιήθηκαν 1.226 ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο παχέος εντέρου και ορθού που προηγουμένως είχαν λάβει θεραπεία με βάση την οξαλιπλατίνη. Είκοσι-οκτώ τοις εκατό των ασθενών της μελέτης είχαν λάβει προηγούμενη θεραπεία με μπεβασιζουμάμπη. Το πρωτεύον καταληκτικό σημείο ήταν η συνολική επιβίωση. Δευτερεύοντα καταληκτικά σημεία συμπεριλάμβαναν την επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου, τη συνολική ανταπόκριση στη θεραπεία και την ασφάλεια.

Η κλινική μελέτη VELOUR έδειξε ότι σε ασθενείς που είχαν προηγουμένως λάβει θεραπεία με βάση την οξαλιπλατίνη, η προσθήκη του Aflibercept στο χημειοθεραπευτικό σχήμα FOLFIRI βελτίωσε στατιστικώς σημαντικά τη διάμεση επιβίωση από 12,06 μήνες σε 13,50 μήνες (HR=0,817 (95% CI 0,714 έως 0,935; p=0,0032), μια μείωση του σχετικού κινδύνου θανάτου κατά 18%. Παρατηρήθηκε επίσης στατιστικώς σημαντική βελτίωση στην επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου από 4,67 μήνες σε 6,90 μήνες (HR=0,758 95% CI 0.661 έως 0,869; p=0,00007), μια μείωση σχετικού κινδύνου κατά 24%. Το ποσοστό συνολικής ανταπόκρισης στην ομάδα που έλαβε Aflibercept σε συνδυασμό με FOLFIRI ανήλθε σε 19,8% έναντι 11,1% για την ομάδα που έλαβε θεραπεία μόνο με FOLFIRI (p=0,0001).

Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες (όλων των βαθμών, με συχνότητα εμφάνισης ≥20%) που αναφέρθηκαν με υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης (2% ή μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ των ομάδων) στην ομάδα θεραπείας με aflibercept/FOLFIRI, και κατά σειρά μειωμένης συχνότητας, ήταν λευκοπενία, διάρροια, ουδετεροπενία, πρωτεϊνουρία, αυξημένα επίπεδα ασπαρτικής αμινοτρανσφεράσης (AST), στοματίτιδα, κόπωση, θρομβοπενία, αυξημένα επίπεδα αμινοτρανσφεράσης της αλανίνης (ALT), υπέρταση, απώλεια βάρους, μειωμένη όρεξη, επίσταξη, κοιλιακό άλγος, δυσφωνία, αυξημένη κρεατινίνη ορού και κεφαλαλγία. Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες βαθμού 3-4 (συχνότητα εμφάνισης ≥5%) που αναφέρθηκαν σε υψηλότερο ποσοστό εμφάνισης (2% ή μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ των ομάδων) στην ομάδα θεραπείας με aflibercept/FOLFIRI, και κατά σειρά μειωμένης συχνότητας, ήταν ουδετεροπενία, διάρροια, υπέρταση, λευκοπενία, στοματίτιδα, κόπωση, πρωτεϊνουρία και εξασθένηση.

«Το aflibercept αποτελεί μια σημαντική προσθήκη στο θεραπευτικό πεδίο του μεταστατικού καρκίνου του παχέος εντέρου και βοηθά να καλυφθεί ένα κρίσιμο θεραπευτικό κενό», δήλωσε ο Δρ Έρικ Βαν Κουτσεμ, των Πανεπιστημιακών Νοσοκομείων της Λούβεν στο Βέλγιο και επικεφαλής ερευνητής της μελέτης VELOUR. «Το aflibercept είναι ο πρώτος και μοναδικός παράγοντας που παρουσιάζει στατιστικώς σημαντική βελτίωση της επιβίωσης, σε μια κλινική μελέτη φάσης ΙΙΙ σε ασθενείς που είχαν προηγουμένως λάβει θεραπεία με βάση την οξαλιπλατίνη και αντιμετωπίζονταν πλέον με το χημειοθεραπευτικό σχήμα FOLFIRI για τη μεταστατική τους νόσο.»

Στην Ευρώπη, ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι η πιο συνήθης μορφή καρκίνου σε άνδρες και γυναίκες και η δεύτερη κυριότερη αιτία θανάτου από καρκίνο. Το 2008, διαγνώστηκαν 436.000 νέα περιστατικά και 212.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας του καρκίνου του παχέος εντέρου.

Το aflibercept εγκρίθηκε από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) των ΗΠΑ τον Αύγουστο του 2012, μετά από διαδικασία αξιολόγησης κατά προτεραιότητα (Priority Review), ενώ αιτήσεις άδειας κυκλοφορίας για το aflibercept βρίσκονται υπό αξιολόγηση και από άλλες ρυθμιστικές αρχές ανά τον κόσμο.