Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι μια από τις πιο κοινές νευρολογικές ασθένειες. Στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι οι πάσχοντες είναι γύρω στους 5.000 ενώ στη Βρετανία και τις Η.Π.Α. το ποσοστό που αντιστοιχεί στον πληθυσμό των κρατών αυτών είναι ακόμα μεγαλύτερο. Η εμφάνιση της πάθησης από πού εξαρτάται; Σχετικές πληροφορίες δίνει στο www.Life2day.gr η Μαρία Κοντοπούλου  – Kλινική  Ψυχολόγος.

Πρόκειται για  μια πάθηση που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις κλιματικές συνθήκες μιας περιοχής: έχει παρατηρηθεί ότι όσο πιο μακριά βρίσκεται μια περιοχή από τον ισημερινό (έχει δηλαδή ψυχρότερο κλίμα) τόσο μεγαλύτερη είναι και η συχνότητα εμφάνισης της νόσου.

Εμφανίζεται συνήθως σε άτομα ηλικίας από 20 έως 45 ετών.

Τι ασθένεια είναι;

Η ΣΚΠ δεν είναι κληρονομική, ούτε μεταδοτική πάθηση, αλλά ούτε και ψυχική διαταραχή.

Είναι μια χρόνια ασθένεια του κεντρικού νευρικού συστήματος (ΚΝΣ) – εγκέφαλος και νωτιαίος μυελός.

Αυτό που στην ουσία συμβαίνει, με απλά λόγια, και έχει ως αποτέλεσμα την συμπτωματολογία της ΣΚΠ είναι το εξής: το σώμα μας δεν αναγνωρίζει κάποιους ιστούς για δικούς του και τους επιτίθεται προκαλώντας τους βλάβη. Αναλυτικότερα, η κύρια βλάβη της είναι η κατά τόπους καταστροφή της μυελίνης, της ουσίας που περιβάλλει τον νευροάξονα του νευρικού κυττάρου και βοηθάει στην μεταφορά των μηνυμάτων από νεύρο σε νεύρο, και με τον τρόπο αυτό εμποδίζει την ηλεκτρική δραστηριότητα των γειτονικών νευροαξόνων να επηρεάσουν την δραστηριότητα αυτού.

Η διαδικασία αυτή ονομάζεται απομυελίνωση.

Στο σημείο που οι ιστοί αυτοί καταστρέφονται δημιουργείται μια ουλή που ονομάζεται πλάκα ή σκλήρυνση. Και επειδή οι ουλές αυτές εμφανίζονται σε διάφορα μέρη του εγκεφάλου και/ ή του νωτιαίου μυελού ονομάζεται πολλαπλή σκλήρυνση.

Συμπτώματα  

 Η σκλήρυνση  κατά πλάκας  επηρεάζει κυρίως την κίνηση, την αφή, αλλά και τις υπόλοιπες αισθήσεις.

 Τα συμπτώματα που παρατηρούνται πιο συχνά είναι:

• Θάμπωμα στα μάτια
• Μούδιασμα στα άκρα.
• Ζάλη ή αστάθεια.
• Διαταραχή στην ούρηση συχνή ούρηση ή δυσκολία στην ούρηση.
• Αδυναμία ή ανικανότητα ενός ή και των δύο άκρων.

Τα περισσότερα συμπτώματα όμως διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο, γιατί το καθένα είναι ανάλογο του νεύρου που έχει προσβληθεί.

Μερικά από αυτά είναι η κούραση, η εναλλαγή διάθεσης, η δυσκολία συγκέντρωσης, κ.α.

Αναπηρίας 

Οι περισσότεροι πάσχοντες από ΣΚΠ παρουσιάζουν μια ήπια μορφή της νόσου και αντιμετωπίζουν κάποιο βαθμό αναπηρίας από καιρό σε καιρό, όταν δηλαδή τα συμπτώματα εμφανίζονται και μετά υποχωρούν, ενώ άλλοι μπορεί να παρουσιάσουν την μορφή της νόσου κατά την οποία η εξέλιξη γίνεται γρήγορα και προοδευτικά και καταλήγει σε μεγάλο βαθμό αναπηρίας.

Βέβαια το ποσοστό των πασχόντων από την δεύτερη περίπτωση της νόσου είναι πολύ μικρό.

Η διάγνωση της νόσου μπορεί να γίνει από μια σειρά εξετάσεων όπως  νευρολογική εξέταση, εξετάσεις προκλητών δυναμικών όρασης και ακοής, οσφυονωτιαία παρακέντηση, μυελογραφία και μαγνητική τομογραφία.

Το κάπνισμα σκοτώνει περίπου 3,5 εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο, εκ των οποίων πάνω από 600 000 είναι μη καπνιστές που εκτίθενται σε παθητικό κάπνισμα! Η συχνότητα των ενεργών καπνιστών ανέρχεται σήμερα στο 60% για τους άνδρες και 40% για τις γυναίκες. Σύμφωνα με δεδομένα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (2010), με τον τρέχοντα ρυθμό εξέλιξης μέχρι το τέλος του 2020 οι θάνατοι θα έχουν αυξηθεί σε 10.000.000 ετησίως! 

Το κάπνισμα αποτελεί, λοιπόν, χωρίς αμφιβολία το μεγαλύτερο εχθρό του ανθρωπίνου είδους! Η διαπίστωση αυτή, η οποία έχει τεκμηριωθεί επιστημονικά με συντριπτικά στοιχεία τα τελευταία χρόνια με μελέτες και καταγραφές, μπορεί να μην αποτελεί πλέον είδηση, καθώς τη γνωρίζουμε όλοι μας, αλλά καθιστά επιτακτική τη λήψη μέτρων, από την Πολιτεία, αλλά και από εμάς τους ίδιους, που θα ανακόψουν τη φόρα της θανατηφόρας αυτής συνήθειας στην Ελλάδα, η οποία δυστυχώς κατέχει την 6η θέση στην κατανάλωση καπνού παγκοσμίως.

Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρίας κ. Ιωάννης Καλλικάζαρος, ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένος, τόνιζει ότι «Το κάπνισμα είναι η σημαντικότερη πλήρως αναστρέψιμη αιτία πρώιμου θανάτου. Βέβαια, η διακοπή του καπνίσματος δεν είναι εύκολη υπόθεση, καθώς μόνο 5 στους 100 καπνιστές κόβουν το τσιγάρο χωρίς βοήθεια».

 Ο κ. Καλλικάζαρος μας  αναλύει  τα οφέλη από τη διακοπή του καπνίσματος:

• Είκοσι λεπτά μετά το τελευταίο τσιγάρο η αρτηριακή πίεση γίνεται κανονική και οι καρδιακοί παλμοί επανέρχονται στο φυσιολογικό τους ρυθμό.
• Οκτώ ώρες μετά το τελευταίο τσιγάρο τα επίπεδα του μονοξειδίου του άνθρακα στο αίμα επανέρχονται στα φυσιολογικά επίπεδα και το οξυγόνο στο αίμα αυξάνει.
• Εικοσιτέσσερις ώρες μετά το τελευταίο τσιγάρο η γεύση και η όσφρηση βελτιώνονται.
• Εβδομήντα δύο ώρες μετά το τελευταίο τσιγάρο η αναπνοή γίνεται ευκολότερη αφού οι αεραγωγοί των πνευμόνων χαλαρώνουν.
• Δύο μήνες μετά το τελευταίο τσιγάρο βελτιώνεται η κυκλοφορία του αίματος, αυξάνεται θεαματικά η ικανότητα προς άσκηση, ενώ η λειτουργία των πνευμόνων αυξάνει μέχρι και 30%.
• Πέντε χρόνια μετά το τελευταίο τσιγάρο μειώνεται σχεδόν στο μισό ο κίνδυνος του αιφνίδιου θανάτου από καρδιακή προσβολή.
• Δέκα χρόνια μετά το τελευταίο τσιγάρο τα προκαρκινικά κύτταρα που δημιουργήθηκαν με το κάπνισμα αντικαθίστανται από φυσιολογικά, ενώ ο κίνδυνος για την εκδήλωση καρκίνου του πνεύμονα, καρδιοπαθειών και εγκεφαλικών επεισοδίων γίνεται σχεδόν ο ίδιος με αυτόν που διατρέχουν τα άτομα που δεν κάπνισαν ποτέ!

Ο Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρίας κ. Στέφανος Φούσας σημειώνει για τις αρνητικές επιπτώσεις του καπνίσματος, ότι: «Οι καπνιστές είναι 7 φορές πιο ευάλωτοι στο θάνατο από τέτοιους καρκίνους συγκριτικά με τους μη καπνιστές! Καθόλου τυχαία, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κατατάσσει το κάπνισμα σαφώς ανάμεσα στους παράγοντες οι οποίοι αυξάνουν τη νοσηρότητα και τη θνητότητα στο σύγχρονο κόσμο μας, μαζί με το σακχαρώδη διαβήτη, την υπέρταση, την παχυσαρκία, την κατάχρηση αλκοόλ κι άλλα, ενώ η αμερικάνικη καρδιολογική εταιρία το χαρακτηρίζει ως την πιο σημαντική αναστρέψιμη αιτία πρόωρου θανάτου στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το κάπνισμα σχετίζεται με καρδιαγγειακές παθήσεις, με τον καρκίνο του πνεύμονα, αλλά και άλλους τύπους καρκίνου όπως της ουροδόχου κύστεως και των νεφρών, του τραχήλου της μήτρας, του λάρυγγα, του φάρυγγα και της μύτης, του οισοφάγου, του παγκρέτος, του στομάχου του ήπατος και του μαστού. Ακόμη και κάποιες μορφές λευχαιμίας έχουν συσχετιστεί με το κάπνισμα, καθώς επίσης και το λέμφωμα Hodgkin’s».  «Οι κίνδυνοι τους οποίους εγκυμονεί το κάπνισμα φαίνεται να είναι ως ένα μεγάλο βαθμό αντιστρεπτοί αρκεί να κόψει κανείς το κάπνισμα. Ακόμη όμως κι αν όλα τα παραπάνω δε σας είναι αρκετά για να διακόψετε, τότε σκεφτείτε τους γύρω σας, καθώς καρκίνο μπορεί να προκαλέσει και το παθητικό κάπνισμα.», υπογραμμίζει ο κ. Φούσας

Ο Γενικός Γραμματέας της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρίας, κ. Ιωάννης Βλασερός ανέφερει ότι «Το κάπνισμα αναγνωρίζεται ως μία ισχυρή ψυχοενεργή ουσία που προκαλεί εφορία, γεγονός που την κάνει ισχυρά εθιστική. ‘Ετσι, τα ποσοστά διακοπής του καπνίσματος είναι πολύ χαμηλά συγκριτικά με το ποσοστό όσων επιθυμούν να διακόψουν το κάπνισμα. Υπολογίζεται μάλιστα ότι μόνο το 3% εξ όσων θέλει να διακόψει το κάπνισμα καταφέρνει να το πετύχει.» O Γενικός Γραμματέας αναφέρει ότι: «Σήμερα έχουμε τη δυνατότητα να βοηθήσουμε φαρμακευτικά και ψυχολογικά τους καπνιστές που θέλουν να διακόψουν. Η φαρμακευτική θεραπεία της διακοπής του καπνίσματος εξελίσσεται συνεχώς λόγω της αυξανόμενης έκτασης του προβλήματος. Έτσι, έχουμε στη διάθεσή μας από το 1984 τα αυτοκόλλητα και τις τσίχλες νικοτίνης, τα οποία βοηθούν αρκετά αυτόν που επιθυμεί τη διακοπή, αλλά πλέον και φαρμακευτική αγωγή, όπως τη βουπροπιόνη (Zyban) και τη βαρινικλίνη (Champix). Το πιο σημαντικό στη διακοπή του καπνίσματος, όμως, είναι η πραγματική απόφαση του καπνιστή να διακόψει.», τόνισε ο Γενικός Γραμματέας της ΕΚΕ και κλείνοντας σημείωσε: «Ως καρδιολόγος αισθάνομαι την ανάγκη και την υποχρέωση να συμβάλω στην διακοπή του καπνίσματος για να αποτρέψω το έμφραγμα και όχι να το αντιμετωπίσω.»

Ο Πρόεδρος της Ομάδας Εργασίας Επιδημιολογίας – Πρόληψης κ.Γεώργιος Γκουμάς υπογραμμίζει τη σπουδαιότητα να απαγορευθεί και στην Ελλάδα το Κάπνισμα σε Δημόσιους Χώρους, αλλά και να ληφθούν και – το κυριότερο- να υλοποιηθούν μέτρα για την αλλαγή των συνηθειών των καπνιστών. «Ας μην τα περιμένουμε, όμως, όλα από την Πολιτεία», αναφέρει ο κ. Γκουμάς, «ας απελευθερωθούμε σήμερα κιόλας από το κάπνισμα! Υπάρχουν πολλά μέσα που μπορεί να χρησιμοποιήσει κάποιος για να κόψει το κάπνισμα, όπως φαρμακευτική αγωγή, τα ιατρεία διακοπής καπνίσματος”