Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ολοένα και πιο έντονους και συχνούς καύσωνες, όμως περισσότερες από τις μισές χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) εξακολουθούν να μην διαθέτουν ολοκληρωμένα σχέδια προστασίας της δημόσιας υγείας από την ακραία ζέστη. Η προειδοποίηση του ΠΟΥ έρχεται σε μια περίοδο όπου η ήπειρος βιώνει μία από τις πιο δύσκολες θερμές περιόδους των τελευταίων ετών, με τις θερμοκρασίες να ξεπερνούν τους 40 βαθμούς Κελσίου σε αρκετές περιοχές. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι επόμενες εβδομάδες ενδέχεται να είναι ακόμη πιο δύσκολες, καθώς ένα νέο κύμα ακραίας ζέστης αναμένεται να πλήξει χώρες της νότιας και δυτικής Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων της Πορτογαλίας και της Ισπανίας, όπου οι θερμοκρασίες ενδέχεται να φτάσουν ακόμη και τους 43°C.
Τι είναι τα σχέδια υγείας για τους καύσωνες
Τα λεγόμενα «Heat-Health Action Plans» αποτελούν εθνικά σχέδια δράσης που βοηθούν τις κυβερνήσεις να προετοιμάζονται πριν από την έλευση ενός καύσωνα. Περιλαμβάνουν συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, μέτρα προστασίας των ευάλωτων ομάδων και συντονισμό μεταξύ υπηρεσιών υγείας, κοινωνικών δομών και τοπικών αρχών. Οι χώρες που διαθέτουν τέτοια σχέδια κατάφεραν να ανταποκριθούν πιο αποτελεσματικά στα πρόσφατα ακραία καιρικά φαινόμενα, περιορίζοντας τις επιπτώσεις στην υγεία των πολιτών.
Γιατί οι καύσωνες αποτελούν σοβαρή απειλή
Η ακραία ζέστη δεν είναι απλώς ένα δυσάρεστο καιρικό φαινόμενο. Οι υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να προκαλέσουν:
- Θερμική εξάντληση και θερμοπληξία.
- Επιδείνωση καρδιαγγειακών και αναπνευστικών παθήσεων.
- Αφυδάτωση, ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους.
- Αυξημένη θνησιμότητα σε ευάλωτες ομάδες.
- Μεγαλύτερη πίεση στα νοσοκομεία και στις υπηρεσίες υγείας.
Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία, το πρόσφατο κύμα καύσωνα στη δυτική Ευρώπη συνδέεται ήδη με χιλιάδες επιπλέον θανάτους, ενώ μόνο σε Γαλλία, Βέλγιο και Ολλανδία καταγράφηκαν περίπου 3.700 επιπλέον θάνατοι που αποδίδονται στις υψηλές θερμοκρασίες.
Οι πιο ευάλωτοι πληθυσμοί
Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι ορισμένες κοινωνικές ομάδες παραμένουν ιδιαίτερα εκτεθειμένες στις συνέπειες της ακραίας ζέστης.
Μεταξύ αυτών είναι:
- Οι ηλικιωμένοι που ζουν μόνοι.
- Οι κάτοικοι μονάδων φροντίδας ηλικιωμένων.
- Οι άστεγοι.
- Τα άτομα με χρόνια προβλήματα υγείας.
- Οι εργαζόμενοι σε εξωτερικούς χώρους.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους δεν λαμβάνουν εγκαίρως βοήθεια ή ενημέρωση, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών.
Η Ευρώπη δεν είναι ακόμη έτοιμη
Παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, η Ευρώπη εξακολουθεί να θεωρείται ανεπαρκώς προετοιμασμένη για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι επενδύσεις στην προσαρμογή παραμένουν περιορισμένες σε σχέση με τις επενδύσεις που γίνονται για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Επιπλέον, πολλά νοσοκομεία και δημόσια κτίρια δεν διαθέτουν επαρκείς υποδομές ψύξης, ενώ σε αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις η έλλειψη πράσινων χώρων και οι υψηλές θερμοκρασίες στις αστικές περιοχές επιδεινώνουν την κατάσταση.
Τι ζητά ο ΠΟΥ
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καλεί τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να υιοθετήσουν άμεσα εθνικά σχέδια δράσης για τους καύσωνες και να επενδύσουν περισσότερο στην ανθεκτικότητα των συστημάτων υγείας.
Οι προτάσεις περιλαμβάνουν:
- Δημιουργία αποτελεσματικών συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης.
- Ενημέρωση των πολιτών για τα μέτρα προστασίας.
- Προστασία των ευάλωτων πληθυσμών.
- Ενίσχυση των νοσοκομείων και των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης.
- Βελτίωση των υποδομών στις πόλεις για καλύτερη αντιμετώπιση της ζέστης.
Ένα πρόβλημα που θα γίνεται ολοένα και πιο συχνό
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η κλιματική αλλαγή καθιστά τους καύσωνες πιο συχνούς, πιο έντονους και μεγαλύτερης διάρκειας. Η Ευρώπη θερμαίνεται με ταχύτερο ρυθμό από τον παγκόσμιο μέσο όρο, γεγονός που αυξάνει σημαντικά τους κινδύνους για τη δημόσια υγεία. Το μήνυμα των ειδικών είναι ξεκάθαρο: η αντιμετώπιση των καυσώνων δεν μπορεί να γίνεται μόνο όταν οι θερμοκρασίες εκτοξεύονται. Η προετοιμασία, η πρόληψη και ο σωστός σχεδιασμός είναι τα βασικά εργαλεία που μπορούν να σώσουν χιλιάδες ζωές τα επόμενα χρόνια.
