Νέα μεγάλη μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Μπέργκεν δείχνει ότι η μεγαλύτερη διάρκεια αποκλειστικού θηλασμού μπορεί να σχετίζεται με χαμηλότερα επίπεδα συμπτωμάτων ΔΕΠΥ στην παιδική ηλικία. Συγκεκριμένα, ο θηλασμός έως και τους 6 μήνες συνδέθηκε με μειωμένη εμφάνιση συμπεριφορικών χαρακτηριστικών που σχετίζονται με τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) στις ηλικίες 3, 5 και 8 ετών.
Τι εξετάζει η νέα μελέτη
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Biological Psychiatry και βασίστηκε σε δεδομένα από 37.600 οικογένειες που συμμετείχαν στη Νορβηγική Μελέτη Κοόρτης Μητέρας, Πατέρα και Παιδιού (MoBa). Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες βάσεις δεδομένων για την παιδική ανάπτυξη και τους παράγοντες που επηρεάζουν την ψυχική υγεία.
Οι μητέρες κατέγραψαν τη διάρκεια αποκλειστικού και μερικού θηλασμού, καθώς και τον χρόνο εισαγωγής στερεών τροφών, επιτρέποντας στους ερευνητές να υπολογίσουν με ακρίβεια τη συνολική διάρκεια αποκλειστικού θηλασμού.
Τα βασικά ευρήματα
Οι ερευνητές διαπίστωσαν μια σαφή συσχέτιση: όσο μεγαλύτερη ήταν η διάρκεια αποκλειστικού θηλασμού (έως 6 μήνες), τόσο χαμηλότερα ήταν τα επίπεδα συμπτωμάτων ΔΕΠΥ στα παιδιά.
Η σχέση αυτή παρατηρήθηκε:
- στις ηλικίες 3 ετών
- στις ηλικίες 5 ετών
- και, σε μικρότερο βαθμό, στην ηλικία των 8 ετών
Η επίδραση ήταν παρούσα τόσο στα αγόρια όσο και στα κορίτσια, με ισχυρότερη συσχέτιση στις μικρότερες ηλικίες και σταδιακή εξασθένηση με την πάροδο του χρόνου.
Πιθανοί βιολογικοί μηχανισμοί
Το μητρικό γάλα περιέχει πληθώρα βιοδραστικών συστατικών που θεωρούνται σημαντικά για την ανάπτυξη του εγκεφάλου, όπως:
- λιπαρά οξέα μακράς αλυσίδας
- αμινοξέα
- αντισώματα
- και ωφέλιμα μικροβιακά στοιχεία
Αυτά τα συστατικά συμβάλλουν στη νευροαναπτυξιακή ωρίμανση, στη διαμόρφωση του ανοσοποιητικού συστήματος και ενδεχομένως στη ρύθμιση διεργασιών που σχετίζονται με την προσοχή, την παρορμητικότητα και τη συμπεριφορά.
Ο ρόλος της γενετικής και των συγχυτικών παραγόντων
Η ΔΕΠΥ είναι ισχυρά κληρονομική διαταραχή, γεγονός που καθιστά δύσκολη την απομόνωση περιβαλλοντικών παραγόντων όπως ο θηλασμός.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι:
- γονείς με συμπτώματα ΔΕΠΥ μπορεί να έχουν διαφορετικά μοτίβα θηλασμού
- παιδιά με ΔΕΠΥ μπορεί να παρουσιάζουν δυσκολίες στη διαδικασία του θηλασμού
- κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες επηρεάζουν επίσης τη διάρκεια θηλασμού
Για τον λόγο αυτό, η μελέτη προχώρησε σε στατιστικές προσαρμογές και αναλύσεις αδελφών, συγκρίνοντας παιδιά μέσα στην ίδια οικογένεια ώστε να μειωθεί η επίδραση των γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων.
Ακόμη και μετά από αυτές τις προσαρμογές, η συσχέτιση παρέμεινε: ο μεγαλύτερος αποκλειστικός θηλασμός συνδέθηκε με ελαφρώς μειωμένα συμπτώματα ΔΕΠΥ.
Το μέγεθος της επίδρασης
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η επίδραση είναι υπαρκτή αλλά μέτρια. Αυτό σημαίνει ότι ο θηλασμός δεν αποτελεί «προστασία» ή θεραπεία για τη ΔΕΠΥ, αλλά ενδέχεται να λειτουργεί ως ένας από πολλούς παράγοντες που επηρεάζουν τον κίνδυνο εμφάνισης συμπτωμάτων.
Η επίδραση ήταν πιο έντονη στα πρώτα χρόνια ζωής και μειωνόταν σταδιακά, γεγονός που υποδηλώνει ότι άλλοι παράγοντες αποκτούν μεγαλύτερη σημασία καθώς το παιδί μεγαλώνει.
Σημαντικοί περιορισμοί της έρευνας
Παρότι η μελέτη είναι μεγάλης κλίμακας, δεν μπορεί να αποδείξει αιτιώδη σχέση μεταξύ θηλασμού και ΔΕΠΥ. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι πρόκειται για παρατηρητική μελέτη.
Επιπλέον:
- το δείγμα δεν είναι πλήρως αντιπροσωπευτικό του γενικού πληθυσμού της Νορβηγίας
- οι συμμετέχουσες είχαν κατά μέσο όρο υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο
- τα ποσοστά και η διάρκεια θηλασμού ήταν υψηλότερα από τον μέσο όρο
Αυτό σημαίνει ότι τα αποτελέσματα μπορεί να διαφέρουν σε άλλους πληθυσμούς.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για την κλινική εικόνα
Παρά τους περιορισμούς, η μελέτη ενισχύει την άποψη ότι η πρώιμη ανάπτυξη του εγκεφάλου επηρεάζεται από συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων.
Ο θηλασμός φαίνεται να αποτελεί έναν πιθανό προστατευτικό παράγοντα, έστω και μικρής έως μέτριας επίδρασης, μέσα σε ένα πολύ πιο σύνθετο πλέγμα αιτιών που σχετίζονται με τη ΔΕΠΥ.
Τα νέα δεδομένα από το Πανεπιστήμιο του Μπέργκεν δείχνουν ότι ο αποκλειστικός θηλασμός έως και 6 μηνών σχετίζεται με μειωμένα συμπτώματα ΔΕΠΥ στην πρώιμη παιδική ηλικία. Αν και η σχέση δεν είναι αιτιολογικά αποδεδειγμένη, τα ευρήματα υποστηρίζουν τη σημασία της πρώιμης διατροφής και της νευροαναπτυξιακής υποστήριξης του βρέφους.
Η μελέτη δεν αλλάζει τις βασικές γνώσεις για τη ΔΕΠΥ, αλλά προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στην κατανόηση του πώς οι πρώιμες εμπειρίες μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορική και γνωστική ανάπτυξη των παιδιών.
