Η παχυσαρκία επηρεάζει τη λειτουργία όλων των οργάνων του ανθρώπινου σώματος, προδιαθέτοντας σε πολυάριθμες συστηματικές παθήσεις. Σύμφωνα, μάλιστα με δεδομένα – του Διεθνή Οργανισμού Ερευνών για τον Καρκίνο (IARC) – τμήματος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO), υπάρχουν πλέον ισχυρές ενδείξεις για τη σύνδεση της παχυσαρκίας, ιδιαίτερα της κλινικά σοβαρής μορφής της (δείκτης μάζας σώματος – ΒΜΙ > 40 kg/m2), με την ανάπτυξη καρκίνου.
Πιο συγκεκριμένα, η παχυσαρκία σχετίζεται με έως και το 40% όλων των μορφών καρκίνου, γεγονός ιδιαίτερα ανησυχητικό καθώς τα 2/5 του πληθυσμού παρουσιάζουν αυξημένα επίπεδα σωματικού βάρους.
Με ποιες μορφές καρκίνου συνδέεται η παχυσαρκία;
Η παχυσαρκία έχει συσχετιστεί σαφώς με αρκετές μορφές καρκίνου, σε διάφορα όργανα, όπως:
- Οισοφάγος
- Πάγκρεας
- Παχύ έντερο και ορθό
- Ήπαρ
- Χοληδόχος κύστη
- Μαστός (μετά την εμμηνόπαυση)
- Ενδομήτριο
- Νεφρός
- Προστάτης
Πώς η παχυσαρκία επηρεάζει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου;
Οι μηχανισμοί με τους οποίους η παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο καρκινογένεσης δεν είναι σαφώς ξεκαθαρισμένοι. Βαρύνουσας σημασίας είναι η εντόπιση του λιπώδους ιστού, με την περίσσεια του κεντρικώς εντοπιζόμενου (σπλαγχνικού) λίπους να αποτελεί σημαντικό προδιαθεσικό παράγοντα.
Η καρκινογενετική τάση ασθενών με παχυσαρκία αποδίδεται στους ακόλουθους μηχανισμούς:
- Αντίσταση στην ινσουλίνη και αυξημένα κυκλοφορούντα επίπεδα πεπτιδίων όπως – ο Insulin – like Growth Factor (IGF) – 1 – που ευνοούν:
– την αύξηση του κυτταρικού πολλαπλασιασμού
– την αναστολή της αποπτωτικής διαδικασίας
– και την αυξημένη ενεργειακή δραστηριότητα των καρκινικών κυττάρων
- Χρόνια φλεγμονώδης εξεργασία που χαρακτηρίζει την παχυσαρκία και χαρακτηρίζεται από την παραγωγή πλειάδας φλεγμονωδών μεσολαβητών (ιδίως IL-6, TNF-α, VEGF and MCP-1). Η χρόνια φλεγμονώδης κατάσταση αποτελεί πρόδρομο γνώρισμα της καρκινικής δραστηριότητας.
- Τροποποίηση της εντερικής μικροβιακής χλωρίδας (microbiota) σε ασθενείς με κλινικά σοβαρή παχυσαρκία, η οποία διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στην κατανάλωση ενέργειας και στην αποθήκευση του λιπώδους ιστού στον οργανισμό, συμβάλλοντας στη χρόνια φλεγμονώδη εξεργασία που χαρακτηρίζει την παχυσαρκία.
Η απώλεια βάρους μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου;
Υπάρχουν αρκετές και με σαφείς ενδείξεις μελέτες ότι η απώλεια βάρους – δρα θετικά στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου – ιδίως του μαστού, επιθετικών μορφών καρκίνου του προστάτη και του οισοφάγου.
Η χειρουργική της κλινικά σοβαρής παχυσαρκίας ειδικότερα, αποδεδειγμένα πια ελαττώνει τη συχνότητα εμφάνισης γαστρεντερικών νεοπλασιών, με σύγχρονη ελάττωση της σχετιζόμενης θνητότητας και αύξηση της επιβίωσης.
Είναι σαφές πως η αποκωδικοποίηση των μηχανισμών της καρκινογένεσης στα παχύσαρκα άτομα θα ανοίξει νέες στοχευμένες πρακτικές τόσο στη συντηρητική όσο και στη χειρουργική τους αντιμετώπιση.
