Η αισιοδοξία είναι ένα πολύτιμο χαρακτηριστικό που μπορεί να μας βοηθήσει να αντιμετωπίσουμε τις δυσκολίες της ζωής. Υπάρχει, όμως, μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στη γνήσια ενθάρρυνση και στην τοξική θετικότητα – τη νοοτροπία που επιβάλλει τη διαρκή θετική σκέψη, ακόμη και όταν κάποιος βιώνει πόνο, απώλεια ή έντονο άγχος. Σε αυτή την περίπτωση, τα συναισθήματα δεν αναγνωρίζονται ούτε γίνονται αποδεκτά, αλλά υποβαθμίζονται ή απορρίπτονται.
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές φράσεις που ακούμε καθημερινά, αν και συνήθως λέγονται με καλή πρόθεση, μπορούν να κάνουν έναν άνθρωπο να νιώσει ακόμη πιο μόνος. Ποιες είναι, λοιπόν, οι πιο συνηθισμένες εκφράσεις της τοξικής θετικότητας που οι περισσότεροι έχουμε κουραστεί να ακούμε;
«Όλα γίνονται για κάποιο λόγο»
Ίσως πρόκειται για την πιο διαδεδομένη φράση. Ακούγεται συχνά όταν κάποιος χάνει έναν αγαπημένο άνθρωπο, μια δουλειά ή περνά μια δύσκολη περίοδο.
Αν και σκοπός της είναι να προσφέρει παρηγοριά, στην πραγματικότητα μπορεί να ακυρώσει τον πόνο του άλλου. Όταν κάποιος υποφέρει, συνήθως δεν χρειάζεται να βρει αμέσως το «νόημα» της εμπειρίας του. Χρειάζεται πρώτα να νιώσει ότι κάποιος τον ακούει και καταλαβαίνει όσα περνά.
«Σκέψου θετικά»
Η θετική σκέψη μπορεί να είναι χρήσιμη, όμως δεν αποτελεί λύση για κάθε πρόβλημα. Το άγχος, η κατάθλιψη, το πένθος ή μια σοβαρή ασθένεια δεν εξαφανίζονται επειδή κάποιος αποφάσισε να σκέφτεται αισιόδοξα.
Η φράση αυτή συχνά δημιουργεί την εντύπωση ότι ο άνθρωπος ευθύνεται για τη δυσκολία του επειδή δεν είναι αρκετά θετικός.
«Θα μπορούσαν να είναι χειρότερα»
Είναι αλήθεια ότι πάντα υπάρχει κάποιος που περνά πιο δύσκολες καταστάσεις. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ο δικός μας πόνος παύει να είναι πραγματικός.
Η σύγκριση των προβλημάτων δεν προσφέρει ανακούφιση. Αντίθετα, μπορεί να προκαλέσει ενοχές επειδή κάποιος νιώθει άσχημα.
«Χαμογέλα»
Ένα χαμόγελο δεν λύνει όλα τα προβλήματα. Όταν κάποιος πιέζεται να χαμογελάσει ενώ υποφέρει, μπορεί να αισθανθεί ότι δεν έχει το δικαίωμα να εκφράσει τα αληθινά του συναισθήματα.
Η ψυχική υγεία δεν βελτιώνεται με την προσποίηση.
«Μην κλαις»
Το κλάμα είναι ένας φυσιολογικός μηχανισμός εκτόνωσης. Οι άνθρωποι κλαίνε επειδή πενθούν, απογοητεύονται, φοβούνται ή συγκινούνται.
Όταν λέμε σε κάποιον να σταματήσει να κλαίει, ουσιαστικά του περνάμε το μήνυμα ότι τα συναισθήματά του είναι ανεπιθύμητα.
«Πρέπει να είσαι δυνατός»
Η δύναμη δεν σημαίνει ότι κάποιος δεν λυγίζει ποτέ. Σημαίνει ότι συνεχίζει, ακόμη και όταν δυσκολεύεται.
Η συνεχής απαίτηση να είναι κάποιος «δυνατός» μπορεί να τον οδηγήσει στην καταπίεση των συναισθημάτων του, κάτι που μακροπρόθεσμα επιβαρύνει την ψυχική υγεία.
«Άφησέ το πίσω»
Η επούλωση δεν λειτουργεί με χρονοδιάγραμμα. Ορισμένες εμπειρίες χρειάζονται χρόνο για να επεξεργαστούν.
Η φράση αυτή συχνά δημιουργεί πίεση στον άνθρωπο να ξεπεράσει γρήγορα μια κατάσταση για την οποία ίσως δεν είναι ακόμη έτοιμος.
«Εστίασε στα θετικά»
Αναμφίβολα, η αναγνώριση των θετικών στοιχείων της ζωής έχει αξία. Ωστόσο, όταν χρησιμοποιείται για να αποφύγουμε τη συζήτηση γύρω από τον πόνο, μετατρέπεται σε μορφή συναισθηματικής αποφυγής.
Οι άνθρωποι μπορούν να νιώθουν ευγνωμοσύνη και ταυτόχρονα να υποφέρουν. Τα δύο αυτά συναισθήματα δεν αλληλοαποκλείονται.
Τι μπορούμε να πούμε αντί για αυτές τις φράσεις;
Μερικές φορές δεν χρειάζονται μεγάλες συμβουλές. Χρειάζεται απλώς παρουσία και κατανόηση.
Αντί για τις παραπάνω εκφράσεις, μπορούμε να πούμε:
- «Λυπάμαι που περνάς κάτι τόσο δύσκολο.»
- «Είμαι εδώ αν θέλεις να μιλήσεις.»
- «Αυτό που νιώθεις είναι απόλυτα κατανοητό.»
- «Δεν χρειάζεται να το περάσεις μόνος σου.»
- «Πώς μπορώ να σε βοηθήσω;»
Αυτές οι φράσεις δείχνουν ενσυναίσθηση χωρίς να προσπαθούν να διορθώσουν ή να ακυρώσουν τα συναισθήματα του άλλου.
Η αποδοχή των συναισθημάτων είναι πιο θεραπευτική από την ψεύτικη αισιοδοξία
Η ζωή περιλαμβάνει χαρά, αλλά και λύπη, φόβο, θυμό και απογοήτευση. Όλα αυτά τα συναισθήματα είναι φυσιολογικά και εξυπηρετούν έναν σκοπό. Η τοξική θετικότητα μας ωθεί να κρύβουμε όσα νιώθουμε πίσω από ένα υποχρεωτικό χαμόγελο, όμως η καταπίεση των συναισθημάτων δεν τα εξαφανίζει.
Η πραγματική ψυχική ανθεκτικότητα δεν βασίζεται στην άρνηση των δυσκολιών, αλλά στην ικανότητα να τις αντιμετωπίζουμε με ειλικρίνεια, να ζητάμε βοήθεια όταν τη χρειαζόμαστε και να επιτρέπουμε τόσο στον εαυτό μας όσο και στους άλλους να βιώνουν όλα τα ανθρώπινα συναισθήματα χωρίς ενοχές. Άλλωστε, η ουσιαστική υποστήριξη δεν βρίσκεται στις έτοιμες ατάκες, αλλά στην αυθεντική παρουσία και στην πρόθυμη ακρόαση.
