Οι υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού μπορούν να επιβαρύνουν σοβαρά τον οργανισμό, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια έντονων κυμάτων καύσωνα. Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι αναρρώνουν εύκολα από μια ήπια εξάντληση λόγω ζέστης, η θερμοπληξία αποτελεί μια επικίνδυνη κατάσταση που μπορεί να απειλήσει τη ζωή αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα.
Πολλές φορές, όμως, από άγνοια ή πανικό, γίνονται κινήσεις που όχι μόνο δεν βοηθούν, αλλά μπορεί να καθυστερήσουν τη σωστή αντιμετώπιση. Γνωρίζοντας τι δεν πρέπει να κάνουμε, μπορούμε να προστατεύσουμε αποτελεσματικότερα έναν άνθρωπο που κινδυνεύει.
Τι είναι η θερμοπληξία;
Η θερμοπληξία εμφανίζεται όταν ο οργανισμός αδυνατεί να ρυθμίσει τη θερμοκρασία του και αυτή ανεβαίνει επικίνδυνα, συνήθως πάνω από τους 40°C. Η κατάσταση μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα και να προκαλέσει βλάβες στον εγκέφαλο, στην καρδιά, στους νεφρούς και σε άλλα ζωτικά όργανα.
Τα συνηθέστερα συμπτώματα περιλαμβάνουν πολύ υψηλή θερμοκρασία σώματος, σύγχυση, δυσκολία στην ομιλία, έντονη αδυναμία, ζάλη, πονοκέφαλο, ναυτία, ταχύ σφυγμό, λιποθυμία ή απώλεια συνείδησης. Σε ορισμένες περιπτώσεις το δέρμα είναι ζεστό και ξηρό, ενώ σε άλλες μπορεί να υπάρχει έντονη εφίδρωση, ιδιαίτερα όταν η θερμοπληξία σχετίζεται με έντονη σωματική άσκηση.
Μην καθυστερείς να καλέσεις βοήθεια
Το μεγαλύτερο λάθος είναι να θεωρήσεις ότι το άτομο «θα συνέλθει μόνο του». Η θερμοπληξία είναι επείγουσα κατάσταση και κάθε λεπτό έχει σημασία. Αν υπάρχει υποψία θερμοπληξίας, κάλεσε αμέσως το 166 ή το 112 και ενημέρωσε ότι πρόκειται για πιθανό περιστατικό θερμοπληξίας.
Η αναμονή για να δεις αν θα βελτιωθεί μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές.
Μην αφήνεις το άτομο στον ήλιο
Ένα ακόμη συχνό λάθος είναι να παραμένει το άτομο εκτεθειμένο στη ζέστη μέχρι να φτάσει βοήθεια. Μετέφερέ το όσο το δυνατόν γρηγορότερα σε σκιερό, δροσερό ή κλιματιζόμενο χώρο.
Αν αυτό δεν είναι εφικτό, δημιούργησε σκιά με όποιο μέσο διαθέτεις και ξεκίνα άμεσα προσπάθειες ψύξης.
Μην του δώσεις να πιει αν δεν είναι σε πλήρη εγρήγορση
Πολλοί πιστεύουν ότι πρέπει να δοθεί αμέσως νερό. Αυτό ισχύει μόνο όταν το άτομο είναι πλήρως ξύπνιο, συνεργάζεται και μπορεί να καταπιεί με ασφάλεια.
Αν παρουσιάζει σύγχυση, υπνηλία, δυσκολία στην κατάποση ή έχει χάσει τις αισθήσεις του, μην επιχειρήσεις να του δώσεις νερό ή άλλα υγρά, γιατί υπάρχει κίνδυνος πνιγμού και εισρόφησης.
Μην χρησιμοποιείς αλκοόλ για να το δροσίσεις
Παλαιότερα υπήρχε η αντίληψη ότι το τρίψιμο του σώματος με αλκοόλ βοηθά στη μείωση της θερμοκρασίας. Σήμερα γνωρίζουμε ότι αυτή η πρακτική δεν συνιστάται. Το αλκοόλ μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες επιδράσεις, ιδιαίτερα σε παιδιά, και δεν αποτελεί ασφαλή μέθοδο αντιμετώπισης.
Η καλύτερη επιλογή είναι η ψύξη με δροσερό νερό, βρεγμένες πετσέτες ή ανεμισμό, σύμφωνα με τις οδηγίες των υγειονομικών αρχών.
Μην καθυστερείς την ψύξη του σώματος
Μερικοί περιμένουν πρώτα να φτάσει το ασθενοφόρο. Αυτό είναι λάθος. Η ψύξη πρέπει να ξεκινήσει αμέσως.
Αφαίρεσε τα περιττά ή στενά ρούχα και τοποθέτησε δροσερές, βρεγμένες πετσέτες ή παγοκύστες τυλιγμένες σε ύφασμα σε περιοχές όπως ο λαιμός, οι μασχάλες και η βουβωνική χώρα. Αν υπάρχει δυνατότητα, χρησιμοποίησε ανεμιστήρα σε συνδυασμό με δροσερό νερό για να επιταχύνεις την αποβολή της θερμότητας.
Μην αφήνεις το άτομο μόνο του
Η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί μέσα σε λίγα λεπτά. Το άτομο πρέπει να παρακολουθείται συνεχώς μέχρι να φτάσει η ιατρική βοήθεια.
Αν χάσει τις αισθήσεις του αλλά αναπνέει κανονικά, τοποθέτησέ το στη θέση ανάνηψης. Αν δεν αναπνέει φυσιολογικά ή δεν έχει σφυγμό, πρέπει να ξεκινήσει καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ) από άτομο που γνωρίζει τη διαδικασία, ακολουθώντας παράλληλα τις οδηγίες του τηλεφωνικού κέντρου έκτακτης ανάγκης.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;
Η θερμοπληξία μπορεί να συμβεί σε οποιονδήποτε, όμως μεγαλύτερο κίνδυνο διατρέχουν οι ηλικιωμένοι, τα βρέφη και τα μικρά παιδιά, οι έγκυες, τα άτομα με χρόνια καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά νοσήματα, όσοι εργάζονται ή αθλούνται σε υψηλές θερμοκρασίες, καθώς και όσοι λαμβάνουν ορισμένα φάρμακα που επηρεάζουν τη ρύθμιση της θερμοκρασίας ή την ισορροπία των υγρών.
Η πρόληψη σώζει ζωές
Η αποφυγή της θερμοπληξίας είναι πολύ πιο εύκολη από την αντιμετώπισή της. Η επαρκής ενυδάτωση, η παραμονή σε δροσερούς χώρους, η αποφυγή έντονης δραστηριότητας τις ώρες με τη μεγαλύτερη ζέστη, η χρήση ελαφριών και ανοιχτόχρωμων ρούχων και η ιδιαίτερη φροντίδα των ευάλωτων ομάδων μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο.
Η θερμοπληξία είναι μια κατάσταση που εξελίσσεται γρήγορα και δεν επιτρέπει καθυστερήσεις. Η άμεση αναγνώριση των συμπτωμάτων, η γρήγορη κλήση για ιατρική βοήθεια και η σωστή ψύξη του σώματος μπορούν να αποδειχθούν καθοριστικές για την έκβαση του περιστατικού. Σε μια τέτοια περίπτωση, οι σωστές πρώτες βοήθειες δεν είναι απλώς χρήσιμες – μπορεί να σώσουν μια ζωή.
