Η έρευνα στον καρκίνο έχει κάνει ένα τεράστιο βήμα μπροστά χάρη σε μια ομάδα επιστημόνων από το Μάντσεστερ και το Λονδίνο, που αποκωδικοποίησαν για πρώτη φορά το πλήρες φάσμα των μεταλλάξεων στο γονιδίωμα που οδηγούν στην ανάπτυξη όγκων. Τα ευρήματα, που δημοσιεύτηκαν στο Nature Genetics, αποτελούν καρπό έξι ετών ενδελεχούς μελέτης και ανοίγουν νέους δρόμους στην ιατρική ακριβείας, προσφέροντας πιο εξατομικευμένες και αποτελεσματικές θεραπείες για χιλιάδες ασθενείς με καρκίνο.
Η μελέτη και οι συμμετέχοντες
Η μελέτη διεξήχθη από επιστήμονες γονιδιωματικής του καρκίνου από το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ και το Ινστιτούτο Έρευνας για τον Καρκίνο στο Λονδίνο. Οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα από σχεδόν 11.000 ασθενείς του NHS, καλύπτοντας 16 διαφορετικούς τύπους καρκίνου. Το έργο αποτελεί μέρος του Έργου 100.000 Γονιδιωμάτων της Genomics England, της μεγαλύτερης γονιδιωματικής μελέτης για τον καρκίνο παγκοσμίως.
Ανάλυση του γονιδιώματος
Η ομάδα ανέλυσε εκατοντάδες εκατομμύρια μεταλλάξεις σε όλο το ανθρώπινο γονιδίωμα, το οποίο περιλαμβάνει περισσότερες από τρία δισεκατομμύρια βάσεις και περίπου 20.000 γονίδια. Από αυτή την ανάλυση, προέκυψε ο πιο ολοκληρωμένος μέχρι σήμερα χάρτης των γενετικών «ουλών» που αφήνει ο καρκίνος στο DNA. Οι ερευνητές κατέγραψαν 370 εκατομμύρια μεταλλάξεις και τις ομαδοποίησαν σε 134 διακριτές μεταλλακτικές υπογραφές, δηλαδή μοτίβα βλάβης του DNA που λειτουργούν σαν δακτυλικά αποτυπώματα των διεργασιών που προκάλεσαν τον καρκίνο. Από αυτές τις υπογραφές, 26 ήταν νέες και δεν είχαν καταγραφεί προηγουμένως.
Νέα ευκαιρία για θεραπείες ακριβείας
Το σημαντικότερο εύρημα ήταν ότι πολύ περισσότεροι ασθενείς θα μπορούσαν να ωφεληθούν από θεραπείες ακριβείας από ό,τι αναγνωρίζεται σήμερα. Η μελέτη εντόπισε ανεπάρκεια ομόλογου ανασυνδυασμού (HRD) σε μεγάλο αριθμό όγκων. Η HRD αποτελεί αδυναμία στην επιδιόρθωση του DNA και καθιστά τους καρκίνους ευάλωτους σε αναστολείς PARP και χημειοθεραπεία με βάση την πλατίνα. Στον καρκίνο του μαστού, η HRD ανιχνεύτηκε στο 16% των όγκων και στις ωοθήκες στο 14%, γεγονός που σημαίνει ότι χιλιάδες περισσότεροι ασθενείς θα μπορούσαν να ωφεληθούν από στοχευμένες θεραπείες.
Σχέση με μικροβιολογία και πρώιμο καρκίνο
Η μελέτη υποστηρίζει επίσης την υπόθεση ότι τοξίνες από ορισμένα στελέχη E. coli στο έντερο ενδέχεται να ευθύνονται για την αύξηση πρώιμου καρκίνου του εντέρου σε νεότερους ασθενείς. Αυτή η υπογραφή εμφανίζεται κυρίως σε νεότερους ασθενείς, σε αντίθεση με άλλες υπογραφές που τείνουν να αυξάνονται με την ηλικία.
Σημαντικότητα των ευρημάτων
Ο καθηγητής David Wedge από το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ αναφέρει ότι κάθε καρκίνος αναπτύσσεται λόγω βλάβης στο DNA με την πάροδο του χρόνου, είτε από περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως η υπεριώδης ακτινοβολία και ο καπνός, είτε από κληρονομικά γονιδιακά σφάλματα. «Διαβάζοντας τα μοτίβα αυτά», εξηγεί, «μπορούμε να κατανοήσουμε τι προκάλεσε τον καρκίνο, πότε εμφανίστηκαν βασικές μεταλλάξεις και ποιες θεραπείες είναι πιο πιθανό να λειτουργήσουν».
Προηγμένη ανάλυση γονιδιώματος
Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές δοκιμές που εξετάζουν μεμονωμένες μεταλλάξεις, η νέα μελέτη αναλύει σύνθετες μεταλλάξεις που επηρεάζουν πολλές βάσεις DNA, παρέχοντας πιο ολοκληρωμένες πληροφορίες για τη γενετική σύνθεση των όγκων και επιτρέποντας καλύτερη στόχευση της θεραπείας.
Δήλωση από τους επικεφαλής της έρευνας
Ο καθηγητής Richard Houlston σημειώνει ότι η κλίμακα της μελέτης ήταν πρωτοφανής, καλύπτοντας σχεδόν κάθε τύπο όγκου και παρέχοντας σαφείς αποδείξεις ότι η πλήρης ανάλυση του γενετικού ιστορικού ενός όγκου μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τη φροντίδα των ασθενών. Ο καθηγητής Rob Bristow προσθέτει ότι η μελέτη αναδεικνύει τη θέση του Μάντσεστερ στην παγκόσμια γονιδιωματική έρευνα και υπογραμμίζει τις δυνατότητες για καλύτερες θεραπείες καρκίνου στο μέλλον.
Η γονιδιωματική του καρκίνου, η μελέτη δηλαδή των γενετικών αλλαγών που έχει το γονιδίωμα στα καρκινικά κύτταρα, ανοίγει νέους δρόμους στην κατανόηση της ανάπτυξης όγκων και στην καθοδήγηση εξατομικευμένων θεραπειών. Η ανάλυση του πλήρους γονιδιώματος παρέχει κρίσιμες πληροφορίες για την ιστορία κάθε όγκου και ενισχύει τη δυνατότητα εφαρμογής στοχευμένων θεραπειών σε περισσότερους ασθενείς. Με βάση αυτά τα ευρήματα, η ιατρική ακριβείας στον καρκίνο φαίνεται έτοιμη να εισέλθει σε μια νέα εποχή, προσφέροντας μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και καλύτερη ποιότητα ζωής στους ασθενείς.
