Εδώ και δεκαετίες επικρατεί η άποψη ότι τα παιδιά που μεγαλώνουν σε αγροτικά περιβάλλοντα, σε σπίτια με κατοικίδια ή γενικά σε χώρους πλούσιους σε μικρόβια και φυσικά ερεθίσματα εμφανίζουν λιγότερες αλλεργίες. Μέχρι πρόσφατα, όμως, η επιστημονική κοινότητα δεν είχε κατανοήσει πλήρως τον μηχανισμό πίσω από αυτό το φαινόμενο. Νέα έρευνα του Πανεπιστημίου Yale έρχεται να δώσει μια ξεκάθαρη απάντηση, φωτίζοντας τον ρόλο του ανοσοποιητικού συστήματος και της πρώιμης έκθεσης στο φυσικό περιβάλλον.
Πώς εκπαιδεύεται το ανοσοποιητικό σύστημα
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η έκθεση σε ποικιλία μικροβίων και πρωτεϊνών κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής δημιουργεί μια ευρεία ανοσολογική μνήμη. Αυτή η «εκπαίδευση» επιτρέπει στο ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει τα αλλεργιογόνα χωρίς να αντιδρά υπερβολικά. Αντί να παράγει αντισώματα IgE, τα οποία ευθύνονται για αλλεργικές αντιδράσεις, το σώμα στρέφεται στην παραγωγή IgG αντισωμάτων, τα οποία λειτουργούν προστατευτικά και μπλοκάρουν την αλλεργική απόκριση.
Το πείραμα σε φυσικά και εργαστηριακά ποντίκια
Για να εξετάσουν αυτή την υπόθεση, οι επιστήμονες συνέκριναν ποντίκια που μεγάλωσαν σε φυσικά, πλούσια σε μικρόβια περιβάλλοντα με ποντίκια εργαστηρίου που ζούσαν σε σχεδόν αποστειρωμένες συνθήκες. Και οι δύο ομάδες εκτέθηκαν σε κοινά αλλεργιογόνα, όπως φιστίκια, σόγια και άλλα τρόφιμα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα ποντίκια του φυσικού περιβάλλοντος εμφάνισαν σημαντικά λιγότερες και ηπιότερες αλλεργικές αντιδράσεις.
Η σημασία της πρώιμης έκθεσης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε το γεγονός ότι η έκθεση σε αλλεργιογόνα σε νεαρή ηλικία είχε πολύ πιο προστατευτικό αποτέλεσμα σε σχέση με την έκθεση κατά την ενήλικη ζωή. Το ανοσοποιητικό σύστημα φαίνεται να «μαθαίνει» πιο αποτελεσματικά όταν έρχεται νωρίς σε επαφή με ποικίλα αντιγόνα, δημιουργώντας μηχανισμούς ανοχής που διαρκούν σε βάθος χρόνου.
Το τίμημα της υπερβολικής υγιεινής
Η έρευνα ενισχύει τη λεγόμενη «υπόθεση της υγιεινής», σύμφωνα με την οποία τα υπερβολικά καθαρά περιβάλλοντα αφήνουν το ανοσοποιητικό σύστημα ανεπαρκώς εκπαιδευμένο. Αν και η πρόοδος της υγιεινής, των αντιβιοτικών και των εμβολίων έχει σώσει αμέτρητες ζωές, φαίνεται ότι έχει και ένα κόστος: την αύξηση των αλλεργιών και ίσως ορισμένων αυτοάνοσων νοσημάτων. Το ανοσοποιητικό, χωρίς επαρκή ερεθίσματα, τείνει να αντιδρά παθολογικά σε ακίνδυνες ουσίες.
Νέες προοπτικές για πρόληψη και θεραπεία
Τα ευρήματα της μελέτης, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature, ανοίγουν τον δρόμο για νέες στρατηγικές πρόληψης των αλλεργιών. Η ενθάρρυνση της επαφής των παιδιών με φυσικά περιβάλλοντα, καθώς και η ανάπτυξη θεραπειών που ενισχύουν τις προστατευτικές ανοσολογικές αποκρίσεις αντί να καταστέλλουν απλώς τα συμπτώματα, αποτελούν πολλά υποσχόμενες κατευθύνσεις.
Συμπερασματικά, η έρευνα του Yale δείχνει ότι η σχέση μας με το περιβάλλον διαμορφώνειβαθιά την υγεία μας. Η επαφή με τη φύση και τα μικρόβια της δεν είναι απειλή, αλλά βασικό στοιχείο για ένα ισορροπημένο και ανθεκτικό ανοσοποιητικό σύστημα.
