Η αίσθηση ότι «γυρίζει το κεφάλι» ή ότι χάνεται η ισορροπία είναι ένα σύμπτωμα που μπορεί να προκαλέσει έντονη ανησυχία. Πολλοί άνθρωποι αποδίδουν αυτή τη ζάλη στο στομάχι, χρησιμοποιώντας τον όρο «στομαχικός ίλιγγος». Είναι όμως πραγματική ιατρική διάγνωση ή ένας λαϊκός όρος; Και μπορεί όντως ένα πρόβλημα του πεπτικού συστήματος να προκαλέσει ζάλη;

Η αλήθεια είναι ότι ο όρος «στομαχικός ίλιγγος» δεν αποτελεί επίσημη ιατρική διάγνωση. Ωστόσο, περιγράφει μια κατάσταση κατά την οποία η ζάλη ή η αίσθηση αστάθειας εμφανίζεται παράλληλα με γαστρεντερικά συμπτώματα, όπως ναυτία, δυσπεψία, πόνο στο στομάχι ή εμετό. Η διερεύνηση της αιτίας είναι σημαντική, καθώς πίσω από το σύμπτωμα μπορεί να κρύβονται διαφορετικές παθήσεις.

Τι είναι πραγματικά ο ίλιγγος;

Ο ίλιγγος δεν είναι απλή ζάλη. Πρόκειται για την ψευδαίσθηση ότι το σώμα ή το περιβάλλον περιστρέφεται, ακόμη κι όταν το άτομο παραμένει ακίνητο. Συνήθως σχετίζεται με διαταραχές του συστήματος της ισορροπίας, το οποίο περιλαμβάνει το εσωτερικό αυτί, τον εγκέφαλο και τα νευρικά μονοπάτια που τα συνδέουν.

Από την άλλη πλευρά, πολλοί άνθρωποι χρησιμοποιούν τη λέξη «ίλιγγος» για να περιγράψουν αδυναμία, λιποθυμική τάση ή αστάθεια, γεγονός που μπορεί να δυσκολέψει τη διάγνωση.

Πώς συνδέεται το στομάχι με τη ζάλη;

Αν και το στομάχι δεν προκαλεί άμεσα ίλιγγο, υπάρχουν αρκετές καταστάσεις στις οποίες τα γαστρεντερικά προβλήματα συνοδεύονται από ζάλη.

Ένας έντονος εμετός ή η διάρροια, για παράδειγμα, μπορεί να οδηγήσουν σε αφυδάτωση και απώλεια ηλεκτρολυτών. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της αρτηριακής πίεσης και την εμφάνιση ζάλης ή αδυναμίας.

Παράλληλα, η υπογλυκαιμία – δηλαδή η απότομη πτώση του σακχάρου στο αίμα – μπορεί να προκαλέσει αίσθημα πείνας, τρέμουλο, εφίδρωση, ναυτία και έντονη ζάλη. Πολλοί περιγράφουν λανθασμένα αυτή την κατάσταση ως «στομαχικό ίλιγγο».

Γαστρεντερικές παθήσεις που μπορεί να σχετίζονται

Ορισμένες παθήσεις του πεπτικού συστήματος μπορεί να συνοδεύονται από ζάλη, κυρίως λόγω των επιπτώσεών τους στον οργανισμό.

Η γαστρεντερίτιδα, τα πεπτικά έλκη, η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση όταν συνοδεύεται από έντονη δυσφορία, αλλά και οι τροφικές δηλητηριάσεις μπορούν να προκαλέσουν ναυτία και αδυναμία.

Επιπλέον, η χρόνια αναιμία που οφείλεται σε γαστρεντερική αιμορραγία ή η έλλειψη βιταμίνης Β12 λόγω δυσαπορρόφησης μπορεί να εκδηλωθούν με ζάλη, κόπωση και μειωμένη αντοχή.

Όταν η αιτία βρίσκεται αλλού

Σε αρκετές περιπτώσεις, η ναυτία και τα γαστρεντερικά συμπτώματα δεν προκαλούν τον ίλιγγο, αλλά αποτελούν συνέπειά του.

Για παράδειγμα, ο καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος θέσης, η αιθουσαία νευρίτιδα ή η νόσος του Ménière προκαλούν έντονο ίλιγγο που συχνά συνοδεύεται από ναυτία και εμετό. Έτσι δημιουργείται η λανθασμένη εντύπωση ότι το πρόβλημα ξεκίνησε από το στομάχι, ενώ στην πραγματικότητα η αιτία βρίσκεται στο εσωτερικό αυτί.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η αξιολόγηση ξεκινά με λεπτομερές ιατρικό ιστορικό. Ο γιατρός θα εξετάσει πότε εμφανίζεται η ζάλη, πόσο διαρκεί, αν σχετίζεται με τα γεύματα ή με αλλαγές στη θέση του σώματος και αν συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, όπως εμβοές, απώλεια ακοής, πονοκέφαλο ή λιποθυμική τάση.

Ανάλογα με τα ευρήματα, μπορεί να χρειαστούν αιματολογικές εξετάσεις, έλεγχος σακχάρου, μέτρηση της αρτηριακής πίεσης, έλεγχος της λειτουργίας του θυρεοειδούς ή εξειδικευμένη ωτορινολαρυγγολογική και νευρολογική εξέταση.

Αντιμετώπιση

Η θεραπεία εξαρτάται αποκλειστικά από την αιτία που προκαλεί τα συμπτώματα.

Εάν η ζάλη οφείλεται σε αφυδάτωση, η αποκατάσταση των υγρών και των ηλεκτρολυτών είναι απαραίτητη. Σε περίπτωση υπογλυκαιμίας, απαιτείται άμεση αύξηση των επιπέδων σακχάρου και διερεύνηση της υποκείμενης αιτίας.

Όταν διαπιστώνεται πάθηση του εσωτερικού αυτιού, μπορεί να χορηγηθούν ειδικά φάρμακα ή να εφαρμοστούν θεραπευτικοί χειρισμοί επανατοποθέτησης των ωτολίθων, ανάλογα με τη διάγνωση.

Σε κάθε περίπτωση, η αυτοθεραπεία χωρίς ιατρική εκτίμηση δεν συνιστάται, ιδιαίτερα όταν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται ή συνοδεύονται από σοβαρά συμπτώματα.

Μύθοι και αλήθειες

Ένας διαδεδομένος μύθος είναι ότι κάθε ζάλη που συνοδεύεται από ναυτία προέρχεται από το στομάχι. Στην πραγματικότητα, πολλές φορές συμβαίνει το αντίθετο: ο ίλιγγος προκαλεί τη ναυτία.

Άλλος μύθος είναι ότι ένα αναψυκτικό ή λίγη σόδα μπορεί να αντιμετωπίσει τον «στομαχικό ίλιγγο». Αν και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να ανακουφίσει προσωρινά τη δυσπεψία, δεν θεραπεύει την αιτία της ζάλης.

Επίσης, δεν πρέπει να θεωρείται φυσιολογικό να εμφανίζονται επαναλαμβανόμενα επεισόδια ζάλης μετά το φαγητό ή κατά την πέψη. Όταν τα συμπτώματα επιμένουν, χρειάζεται ιατρική διερεύνηση.

Ο «στομαχικός ίλιγγος» δεν αποτελεί επίσημη ιατρική διάγνωση, αλλά έναν όρο που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη συνύπαρξη ζάλης και γαστρεντερικών συμπτωμάτων. Η πραγματική αιτία μπορεί να βρίσκεται στο πεπτικό σύστημα, στο εσωτερικό αυτί, στο κυκλοφορικό ή ακόμη και σε μεταβολικές διαταραχές. Γι’ αυτό η σωστή διάγνωση είναι το κλειδί για την αποτελεσματική αντιμετώπιση. Εάν η ζάλη είναι έντονη, επαναλαμβάνεται ή συνοδεύεται από συμπτώματα όπως λιποθυμία, δυσκολία στην ομιλία, αδυναμία στα άκρα, έντονο πονοκέφαλο ή πόνο στο στήθος, απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση, καθώς μπορεί να υποκρύπτεται μια σοβαρή κατάσταση που χρειάζεται επείγουσα αντιμετώπιση.