Search Icon
ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ
Επιστημονικά Νέα

Οπτική Αντίληψη: Είναι πιο ορθολογική από ό,τι νομίζουμε, δείχνει μελέτη

Οπτική Αντίληψη: Είναι πιο ορθολογική από ό,τι νομίζουμε, δείχνει μελέτη

Τα αποτελέσματα της μελέτης μπορούν επίσης να ρίξουν νέο φως στη συζήτηση για τις προκαταλήψεις στους ανθρώπους και στους πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης ΤΝ. Ίσως αυτές οι στρεβλώσεις είναι τόσο δύσκολο να εντοπιστούν και να αλλάξουν επειδή αποτελούν ασυνείδητο μέρος της όρασης. Ξεκινούν πολύ πριν μπορέσουμε να σκεφτούμε τι βλέπουμε.

Οπτική Αντίληψη: Οι αισθήσεις μας υπάρχουν για να μας παρέχουν την πληρέστερη αναπαράσταση του κόσμου ή εξυπηρετούν την επιβίωσή μας; Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η πρώτη ήταν η κυρίαρχη άποψη στη νευροεπιστήμη. Το “ήταν” είναι η λέξη κλειδί εδώ. Τα τελευταία 50 χρόνια, ψυχολόγοι, όπως οι βραβευμένοι με Νόμπελ Daniel Kahnemann και Amos Tversky έδειξαν ότι η ανθρώπινη αντίληψη συχνά κάθε άλλο παρά πλήρης είναι και αντίθετα είναι άκρως επιλεκτική.

Πειράματα έχουν πλέον επαληθεύσει ότι υπάρχει ένας ολόκληρος κατάλογος παραδειγμάτων γνωστικών προκαταλήψεων. Μία από τις σημαντικότερες είναι η προκατάληψη επιβεβαίωσης: συχνά επεξεργαζόμαστε τις νέες πληροφορίες με τρόπο που επιβεβαιώνει τις πεποιθήσεις και τις προσδοκίες μας. Αλλά, μέχρι τώρα, οι ερευνητές δεν ήταν σε θέση να εξηγήσουν πλήρως κάτω από ποιες συνθήκες αυτές οι στρεβλώσεις μπαίνουν στο παιχνίδι και πότε ακριβώς ξεκινούν στην αντιληπτική διαδικασία. Μια μελέτη μιας ερευνητικής ομάδας με επικεφαλής τον καθηγητή του ETH Rafael Polania και τον καθηγητή του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης Todd Hare δείχνει τώρα ότι ο εγκέφαλος προσαρμόζει ήδη την οπτική αντίληψη των πραγμάτων στον αμφιβληστροειδή, όταν αυτό μας συμφέρει. Ή, για να το θέσουμε αλλιώς, βλέπουμε ασυνείδητα τα πράγματα παραμορφωμένα όταν πρόκειται για την επιβίωση, την ευημερία ή άλλα συμφέροντά μας. Η μελέτη δημοσιεύεται στο περιοδικό Nature Human Behaviour (Nature Aνθρώπινη Συμπεριφορά)

Πόσο λοξά είναι τα μοτίβα των λωρίδων;

Ο Polania και οι συν-συγγραφείς του κατάφεραν να αποδείξουν μέσω μιας σειράς πειραμάτων ότι οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται διαφορετικά τα ίδια πράγματα όταν αλλάζει το πλαίσιο λήψης αποφάσεων. Οι 86 συμμετέχοντες στη μελέτη κλήθηκαν να συγκρίνουν επανειλημμένα δύο ασπρόμαυρα ριγωτά μοτίβα -γνωστά ως μπαλώματα Gabor- και να πουν ποιο μοτίβο ήταν πιο κοντά σε γωνία 45 μοιρών. Ο στόχος ήταν να συγκεντρώσουν όσο το δυνατόν περισσότερους πόντους. Στον πρώτο γύρο, έλαβαν 15 πόντους για κάθε σωστή απάντηση. Αλλά στον δεύτερο γύρο, το πλαίσιο λήψης αποφάσεων άλλαξε: δεν είχε πλέον σημασία αν η απάντηση ήταν σωστή ή λάθος. Αντ’ αυτού, η βαθμολογία αυξανόταν συνεχώς από 0 έως 45 μοίρες. Οι συμμετέχοντες είδαν τα ίδια ζεύγη και στους δύο γύρους. Οι συμμετέχοντες θα έπρεπε να έχουν καταλήξει στο ίδιο συμπέρασμα και τις δύο φορές. Αυτό συμβαίνει επειδή όταν κοιτάμε κάτι, ο αμφιβληστροειδής μας μετατρέπει το ανακλώμενο φως σε οπτικές πληροφορίες που μεταδίδονται στον εγκέφαλό μας μέσω νευρικών οδών. Εκεί, συνδυάζονται με τις προηγούμενες γνώσεις και εμπειρίες μας και επεξεργάζονται για να παρέχουν μια τρισδιάστατη εικόνα. Οι οπτικές πληροφορίες ήταν ίδιες και στους δύο γύρους.

Αυτό που βλέπουμε εξαρτάται από το πλαίσιο

Όταν οι ερευνητές αξιολόγησαν το πείραμα, συνειδητοποίησαν ότι οι συμμετέχοντες είχαν προσαρμόσει τις αντιλήψεις τους στον δεύτερο γύρο για να συγκεντρώσουν όσο το δυνατόν περισσότερους πόντους. Αν πράγματι έβλεπαν τον κόσμο αντικειμενικά, δεν θα έπρεπε να υπάρχουν διαφορές μεταξύ των δύο γύρων. Οι εκτιμήσεις των συμμετεχόντων για τις γωνίες των μπαλωμάτων Gabor θα έπρεπε να είναι οι ίδιες κάθε φορά, ανεξάρτητα από το πλαίσιο απόφασης. Αλλά αυτό δεν συνέβη. “Οι άνθρωποι προσαρμόζουν ευέλικτα και ασυνείδητα τις αντιλήψεις τους όταν αυτό λειτουργεί προς όφελός τους”, λέει ο Polania. Για τον Polania και τους συν-συγγραφείς του, το συμπέρασμα ότι οι γνωστικές στρεβλώσεις είναι λάθη που μας αναγκάζουν να κάνουμε ανακριβείς ή παράλογες κρίσεις και αποφάσεις χάνει το νόημα. “Εφόσον οι γνωστικές μας ικανότητες είναι περιορισμένες, είναι στην πραγματικότητα λογικό να αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο με στρεβλό ή επιλεκτικό τρόπο”, λέει. Οι συμμετέχοντες στη μελέτη αξιολόγησαν διαφορετικά την κλίση των μπαλωμάτων ανάλογα με το αν αυτά εμφανίζονταν στο κάτω ή στο πάνω μέρος του πεδίου δοκιμής. Ακόμη και ο αμφιβληστροειδής δίνει προτεραιότητα στις χρήσιμες πληροφορίες Η οπτική μας αντίληψη φαίνεται να εξαρτάται πιο έντονα από τη δυνητική χρησιμότητα των πληροφοριών απ’ ό,τι πιστεύαμε προηγουμένως. Σε ένα άλλο πείραμα, οι ερευνητές κατάφεραν να δείξουν ότι ο αμφιβληστροειδής μας προσπαθεί ήδη να επεξεργαστεί τις πληροφορίες με τον πιο επωφελή τρόπο. “Μόλις κοιτάξουμε κάτι, προσπαθούμε να μεγιστοποιήσουμε το δικό μας όφελος. Αυτό σημαίνει ότι η γνωστική προκατάληψη αρχίζει πολύ πριν σκεφτούμε συνειδητά κάτι”, λέει η Polania. Αυτό συμβαίνει επειδή πολλές πληροφορίες χάνονται κατά την αντίληψη. Επομένως, είναι πιο αποτελεσματικό για τον εγκέφαλο να φιλτράρει, να ιεραρχεί και να επιλέγει τις πληροφορίες όσο το δυνατόν νωρίτερα.

Η τεχνητή νοημοσύνη φιλτράρει τις οπτικές πληροφορίες όπως οι άνθρωποι

Για να προσδιοριστεί πότε οι οπτικές πληροφορίες παραμορφώνονται, μια ομάδα συμμετεχόντων επανέλαβε το τεστ με μεταβλητή βαθμολογία. Σε αντίθεση με το πρώτο πείραμα, ωστόσο, τα ζεύγη μπαλωμάτων Gabor εμφανίζονταν στην κορυφή του οπτικού πεδίου δοκιμής. Μετά από αυτόν τον εκπαιδευτικό γύρο ήρθε η πραγματική εργασία: οι συμμετέχοντες είδαν επανειλημμένα ένα μόνο patch Gabor στην κορυφή ή στο κάτω μέρος του πεδίου δοκιμής και έπρεπε να εκτιμήσουν τη γωνία των λωρίδων. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι συμμετέχοντες αξιολογούσαν διαφορετικά κάθε επίθεμα ανάλογα με το αν αυτό εμφανιζόταν στο κάτω ή στο πάνω μέρος του πεδίου δοκιμής. Όταν τα υποκείμενα έβλεπαν το έμπλαστρο στην κορυφή, οι αντιλήψεις τους προσαρμόζονταν αμέσως στη λογική μεγιστοποίησης της χρησιμότητας που είχαν εφαρμόσει κατά τη διάρκεια του γύρου εκπαίδευσης. Αυτό δεν συνέβαινε όταν το έμπλαστρο εμφανιζόταν στο κάτω μέρος. Οι συγγραφείς της μελέτης δοκίμασαν επίσης τα αποτελέσματα αυτά σε έναν πράκτορα τεχνητής νοημοσύνης (AI) που υποβλήθηκε στα ίδια πειράματα με τα ανθρώπινα υποκείμενα. Για να επιτύχει την υψηλότερη δυνατή βαθμολογία στο πείραμα, ο πράκτορας τεχνητής νοημοσύνης ΤΝ σταμάτησε επίσης να προσπαθεί να αναπαραστήσει τον κόσμο με ακρίβεια όταν άρχισε να επεξεργάζεται τις πληροφορίες. Ο πράκτορας παρουσίασε τις ίδιες αντιληπτικές προκαταλήψεις που παρατηρήθηκαν στους ανθρώπους. Οι προκαταλήψεις είναι πιο βαθιά ριζωμένες από ό,τι πιστεύαμε προηγουμένως

Τα αποτελέσματα της μελέτης μπορούν επίσης να ρίξουν νέο φως στη συζήτηση για τις προκαταλήψεις στους ανθρώπους και στους πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης ΤΝ. Ίσως αυτές οι στρεβλώσεις είναι τόσο δύσκολο να εντοπιστούν και να αλλάξουν επειδή αποτελούν ασυνείδητο μέρος της όρασης. Ξεκινούν πολύ πριν μπορέσουμε να σκεφτούμε τι βλέπουμε. Το γεγονός ότι η αντίληψή μας είναι προγραμματισμένη να αυξάνει τη χρησιμότητα και όχι να αναπαριστά πλήρως τον κόσμο δεν διευκολύνει τα πράγματα. Ωστόσο, τα αποτελέσματα της μελέτης μπορούν επίσης να μας βοηθήσουν να βρούμε νέους τρόπους να εντοπίζουμε και να διορθώνουμε τις προκαταλήψεις.

Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις για την υγεία από την Ελλάδα και τον Κόσμο
Ακολουθήστε το healthweb.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Διαβάστε Eπίσης:

Το ψηφιακό περιεχόμενο μπορεί να αλλάξει την οπτική σας αντίληψη

Νέες ενδείξεις για τις αισθητηριακές διαταραχές του εγκεφάλου

Οι ανεστραμμένοι χορευτές έχουν πιο οξεία οπτικοκινητική αντίληψη

svg%3E svg%3E
svg%3E
svg%3E
Περισσότερα

Εγκεφαλικοί μηχανισμοί πίσω από την αισθητηριακή υπερευαισθησία του αυτισμού 

Οι ερευνητές εστίασαν στην αμυγδαλή, μια βασική περιοχή του εγκεφάλου που εμπλέκεται στην επεξεργασία των συναισθημάτων, συμπεριλαμβανομένου του φόβου και του άγχους, τα οποία συνδέονται συνήθως με την αισθητηριακή υπερευαισθησία στη ΔΑΦ.

Συμβουλές υγείας για τις μητέρες μετά τον τοκετό

Μετά τον τοκετό: : Η μητρότητα είναι ένα εκπληκτικό ταξίδι γεμάτο αγάπη, χαρά και προκλήσεις. Ακολουθώντας αυτές τις συμβουλές και φροντίζοντας τον εαυτό σας, μπορείτε να απολαύσετε αυτή την ιδιαίτερη στιγμή στη ζωή σας και στη ζωή του παιδιού σας.

Το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης Αλτσχάιμερ;

Το κάπνισμα είναι μια επιβλαβής συνήθεια που έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία του εγκεφάλου. Εάν καπνίζετε, ο καλύτερος τρόπος για να μειώσετε τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ είναι να κόψετε το κάπνισμα.

Λεπτοσπείρωση: Τι πρέπει να γνωρίζει κάθε ιδιοκτήτης σκύλου

Λεπτοσπείρωση: Στους σκύλους, τα συμπτώματα της λεπτοσπείρωσης περιλαμβάνουν λήθαργο, έμετο και απώλεια όρεξης. Ενδέχεται να εμφανιστούν σημάδια δίψας και τα μάτια του σκύλου σας να κιτρινίσουν από ίκτερο.

Close Icon