Η ψυχική υγεία εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη βρετανική κοινωνία, σύμφωνα με νέα διεθνή έρευνα της AXA σε συνεργασία με την Ipsos. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η Βρετανία καταγράφει τη χαμηλότερη επίδοση στην Ευρώπη όσον αφορά τη συνολική ψυχική ευεξία, ενώ βρίσκεται και στις τελευταίες θέσεις παγκοσμίως. Η έρευνα βασίστηκε σε δείγμα περίπου 19.000 ατόμων ηλικίας 18 έως 75 ετών από 18 χώρες και αποτυπώνει μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα.
Περισσότεροι από ένας στους τρεις Βρετανούς δήλωσαν ότι αντιμετωπίζουν σοβαρά ή πολύ σοβαρά προβλήματα όπως άγχος, κατάθλιψη ή έντονο στρες, γεγονός που αναδεικνύει τη διαρκή επιβάρυνση της ψυχικής υγείας μετά από χρόνια οικονομικών και κοινωνικών αναταράξεων. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η μεγαλύτερη πηγή ανησυχίας είναι η αβεβαιότητα για το μέλλον. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις, οι οικονομικές πιέσεις, το αυξημένο κόστος ζωής και οι ραγδαίες τεχνολογικές αλλαγές δημιουργούν ένα περιβάλλον που ενισχύει την ανασφάλεια και επιβαρύνει την ψυχολογία μεγάλου μέρους του πληθυσμού.
Η άνοδος της Τεχνητής Νοημοσύνης ως «ψηφιακού συμβούλου»
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα αφορά τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για ζητήματα ψυχικής υγείας. Σχεδόν το 46% των Βρετανών δήλωσε ότι έχει απευθυνθεί σε εφαρμογές ή chatbots AI αναζητώντας συμβουλές ή υποστήριξη.
Παράλληλα, περίπου ένας στους τρεις χρησιμοποιεί τέτοιες εφαρμογές για να διαχειρίζεται μόνος του το άγχος ή τα συναισθήματά του, ενώ σημαντικό ποσοστό δηλώνει ότι εμπιστεύεται τις απαντήσεις της τεχνητής νοημοσύνης περισσότερο από εκείνες ενός επαγγελματία ψυχικής υγείας.
Η τάση αυτή αντικατοπτρίζει τόσο την αυξανόμενη εξοικείωση με την AI όσο και τις δυσκολίες πρόσβασης σε εξειδικευμένες υπηρεσίες ψυχικής υγείας.
Τα οφέλη αλλά και οι κίνδυνοι
Οι γνώμες όσων χρησιμοποίησαν εργαλεία AI εμφανίζονται διχασμένες. Περίπου το 57% θεωρεί ότι οι συμβουλές που έλαβε ήταν χρήσιμες, ωστόσο ένα σημαντικό ποσοστό δηλώνει απογοητευμένο από την ποιότητα των απαντήσεων.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι πάνω από ένας στους τέσσερις χρήστες ανέφερε πως ορισμένες προτάσεις που έλαβε από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης τον οδήγησαν σε επιβλαβείς συμπεριφορές. Το στοιχείο αυτό ενισχύει τις ανησυχίες της επιστημονικής κοινότητας σχετικά με τη χρήση της AI σε τόσο ευαίσθητους τομείς χωρίς την απαραίτητη ανθρώπινη επίβλεψη.
Ειδικοί υπενθυμίζουν ότι τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να παρέχουν πληροφορίες, να βοηθούν στην οργάνωση σκέψεων ή να προσφέρουν μια πρώτη υποστήριξη, δεν διαθέτουν όμως την κλινική κρίση, την ενσυναίσθηση και την ευθύνη που χαρακτηρίζουν έναν εκπαιδευμένο επαγγελματία ψυχικής υγείας. Παρόμοιες ανησυχίες έχουν εκφραστεί και από διεθνείς ερευνητές για την αυξανόμενη χρήση AI ως «συναισθηματικού συνομιλητή», ιδιαίτερα από νέους ανθρώπους.
Εμπόδια στην αναζήτηση βοήθειας
Η έρευνα καταγράφει επίσης ότι πολλοί πολίτες εξακολουθούν να αποφεύγουν την επαγγελματική υποστήριξη. Ένα μεγάλο ποσοστό δεν έχει επισκεφθεί ειδικό ψυχικής υγείας τον τελευταίο χρόνο, ενώ αρκετοί φοβούνται ότι θα στιγματιστούν ή θα κριθούν αρνητικά εάν ζητήσουν βοήθεια. Το αποτέλεσμα είναι ότι αρκετοί επιλέγουν πιο εύκολες και άμεσα διαθέσιμες λύσεις μέσω διαδικτύου, ακόμη κι αν αυτές δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την εξατομικευμένη θεραπεία.
Η ανάγκη για ισορροπία
Η αυξανόμενη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο της ψυχικής υγείας αποτελεί μια νέα πραγματικότητα που δύσκολα θα ανακοπεί. Οι ειδικοί, ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι η AI μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο υποστήριξης και όχι ως υποκατάστατο της ανθρώπινης φροντίδας. Η ενίσχυση των δημόσιων υπηρεσιών ψυχικής υγείας, η μείωση του κοινωνικού στίγματος και η υπεύθυνη αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών θεωρούνται απαραίτητες προϋποθέσεις ώστε οι πολίτες να λαμβάνουν ασφαλή και αποτελεσματική βοήθεια όταν τη χρειάζονται περισσότερο.
