Πάντοτε παρατηρούσα οτιδήποτε υπήρχε γύρω μου: τη φύση, τα κτίρια, τους δρόμους, μα κυρίως τους ανθρώπους. Τις κινήσεις, τις συμπεριφορές και προπάντων το βλέμμα τους. Τα ταξίδια ή ακόμα και οι μετακινήσεις με τα μέσα μαζικής μεταφοράς εντός των πόλεων αποτελούν μία καλή αφορμή για να με βάλουν σε σκέψεις και να μου δημιουργήσουν ακόμα και προβληματισμούς για ποικίλα ζητήματα.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι οικογένειες με μικρά ιδίως παιδιά. Μου δίνουν την ευκαιρία να ανακαλέσω στη μνήμη μου εικόνες, στιγμές, συμπεριφορές και δραστηριότητες της παιδικής μου ηλικίας και αναπόφευκτα με οδηγούν σε συγκρίσεις και διαπιστώσεις για τον τρόπο σκέψης και τα ενδιαφέροντα των παιδιών που συχνά διαφοροποιούνται σε σημαντικό βαθμό σε σχέση με περίπου 15 χρόνια πριν. Οι αίθουσες αναμονής αεροδρομίων και τα πλοία είναι ιδανικά μέρη για να διαπιστώσει κάποιος πόσο εύκολα μπορούν να «κολλήσουν» παιδιά κάθε ηλικίας, είτε μικρά, είτε μεγαλύτερα, ίσως και ενηλικιωμένα, σε μία οθόνη.
Ας δεχτούμε τη δικαιολογία περί πλήξης στην προκειμένη περίπτωση, η οποία παρόλα αυτά εύκολα καταρρίπτεται εάν επικαλεστούμε τις περιπτώσεις ατόμων που επιλέγουν να περάσουν τις ώρες αναμονής ή του ταξιδιού κάνοντας συζήτηση ή διαβάζοντας μία εφημερίδα, ένα περιοδικό ή ένα βιβλίο. Θα μου πείτε και ποιος αποκλείει ότι ένας άνθρωπος που είναι προσηλωμένος μπροστά σε μία οθόνη ενός tablet για παράδειγμα δεν διαβάζει ένα κείμενο που τον έχει συνεπάρει; Πολύ πιθανό, αλλά εδώ υπάρχει και το επιχείρημα -που κατ’ εμέ δεν καταρρίπτεται, ότι το ξεφύλλισμα, η μυρωδιά και η ανάγνωση ενός βιβλίου είναι αξία ανεκτίμητη. Δεν συμμερίζονται όλοι την ίδια άποψη, δεν πειράζει, πάμε παρακάτω.
Τι δικαιολογία μπορεί να βρεθεί στην περίπτωση παιδιών έως 18 μηνών που ζητούν επειγόντως από τους γονείς τους το κινητό ή το tablet τους για να συνεχίσουν κάποιο παιχνίδι που έχουν αφήσει στη μέση ή για να παρακολουθήσουν κινούμενα σχέδια; Γιατί ένα παιδί σε αυτή την ηλικία να επιζητεί διαρκώς μία τέτοια συσκευή για να απασχοληθεί; Να σημειωθεί εδώ ότι προ 2 ετών δημοσιεύτηκε μία καναδική επιστημονική έρευνα σύμφωνα με την οποία για πρώτη φορά διαπιστώθηκε ότι τα παιδιά που παίζουν με κινητά ή tablets μιλάνε με καθυστέρηση, ενώ κάθε αύξηση διάρκειας 30 λεπτών στη χρήση σε καθημερινό επίπεδο, αυξάνει την ίδια στιγμή κατά 50% τον κίνδυνο καθυστέρησης στην έναρξη της ομιλίας. Συνεπώς όπως είναι αναμενόμενο, είναι απαραίτητο να αποθαρρυνθεί η χρήση κάθε είδους οθονών ιδίως από τόσο μικρά παιδιά. Άλλωστε προτεραιότητα στην προκειμένη περίπτωση θα πρέπει να είναι η ανακάλυψη του πραγματικού κόσμου που είναι άγνωστος ακόμα, και όχι αυτού που κρύβεται πίσω από μία οθόνη.
Περνώντας στον κόσμο των ενηλίκων, ουκ ολίγες φορές συναντούμε για παράδειγμα ζευγάρια σε εστιατόρια ή καφέ που επικεντρώνουν την προσοχή τους σε ένα κινητό και όχι στο άτομο που συνοδεύουν. Τα αίτια της παρούσας κατάστασης μπορούν να εντοπιστούν κάπου ανάμεσα στην έλλειψη επικοινωνίας και στην απουσία ενδιαφέροντος για το έτερον ήμισυ. Το αποτέλεσμα πάντως είναι ένα: σχέσεις του «φαίνεσθαι και του είναι», όπου το φαίνεσθαι αντιστοιχεί στο ζευγάρι που κάθεται σε ένα τραπέζι, ο ένας απέναντι στον άλλο κοιτώντας τρυφερά την οθόνη του κινητού όπου πιθανώς βρίσκεται το «είναι». Μία σχέση -η σχέση του κινητού, που μάλλον έχει μεγαλύτερη σημασία –για ουσία δεν ξέρω, εξαρτάται, και η οποία κρύβεται πίσω από την τελειωμένη σχέση που ενώνει τα άτομα του τραπεζιού.
Τελειωμένη, πεθαμένη καλύτερα στην ουσία της, ζωντανή στην ανουσιότητά της, θύμα πιθανών κοινωνικών προσχημάτων ή της «άτιμης» της συνήθειας που καταδικάζει άτομα αταίριαστα, τσακωμένα μεταξύ τους και κυρίως με την αλήθεια που δεν θέλουν ν’ αντικρίσουν να μένουν μαζί μια ζωή. Και τα χρόνια κυλάνε.. Και «εδώ στου δρόμου τα μισά έφτασε η ώρα να το πω… σαν να ‘μουν άλλος κι όχι εγώ μες’ στη ζωή πορεύτηκα» που λέει και το σχετικό ποίημα του Ελύτη το οποίο έχει μελοποιηθεί..
Και με εκείνες τις παρέες νέων ή μεγαλυτέρων που κανονίζουν να βγουν όλοι μαζί για να παίξουν ανενόχλητοι με τα κινητά τους τι γίνεται; Ποια δικαιολογία υπάρχει γι’ αυτούς; Βρέθηκαν ίσως μετά από αρκετό καιρό όλοι μαζί για να μη δίνει σημασία ο ένας στον άλλο; Τότε ποιο το νόημα αυτής της συνάντησης; Ίσως να θέλουν να κάνουν επίδειξη των κινητών τους ή να προσθέσουν μία ακόμα φωτογραφία στους λογαριασμούς τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να δείξουν –άρα πάλι εμπλέκεται το «φαίνεσθαι», πόσο υπέροχα και ουσιαστικά περνάνε τον χρόνο με φίλους, γιατί όχι;
Δέχομαι ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα κινητά, τα tablets και όλα τα συναφή είναι αναπόσπαστο και σε σημαντικό βαθμό αναπόφευκτο κομμάτι της καθημερινής ζωής του σύγχρονου ανθρώπου. Κανένας δεν ζήτησε –ούτε μπορεί άλλωστε, να το εξαλείψει και ούτε πρέπει να συμβεί κάτι τέτοιο. Γιατί όπως όλα ανεξαιρέτως τα πράγματα, έτσι και αυτές ο συσκευές διαθέτουν θετικά και αρνητικά στοιχεία. Ο σκοπός λοιπόν είναι να αναδείξουμε και να χρησιμοποιήσουμε στο μέγιστο δυνατό βαθμό αυτά ακριβώς τα θετικά στοιχεία.
Η λύση συνεπώς και η απάντηση είναι το μέτρο και η σωστή χρήση. Είναι ακόμα η συνειδητοποίηση ότι η ουσία και η πραγματική ζωή δεν κρύβεται πίσω από μία οθόνη, αλλά είναι εκεί έξω και μας θέλει συμμέτοχους. Μας θέλει κυνηγούς των ονείρων μας. Θέλει να αποτινάξουμε την αδράνεια, την ανουσιότητα και την πλήξη. Θέλει να πάψουμε να κρυβόμαστε πίσω από μία οθόνη φθονώντας αυτό που δεν μπορούμε να φτάσουμε, μεμψιμοιρώντας για αυτό που θέλουμε, αλλά δεν έχουμε και όντας παραδομένοι στις ανασφάλειες και τις αμφιβολίες μας και τελικά θύματα της ηττοπάθειας και του ίδιου μας του εαυτού. Η ζωή είναι ένα ταξίδι που το κάνουμε μία μόνο φορά για να είναι βαρετό και ανούσιο. Αντιθέτως απαιτεί ουσιαστικές σχέσεις, επικοινωνία, δεν ανέχεται τσιγκουνιές σε συναισθήματα και προπάντων απαιτεί να είμαστε παρόντες κάθε στιγμή γιατί αυτή δεν ξαναγυρνάει. Και αυτή είναι η μαγική «συνταγή» για να κάνουμε αυτό το ταξίδι της ζωής όσο πιο συναρπαστικό γίνεται.
