«Πώς είσαι;» Είναι ίσως η πιο συνηθισμένη ερώτηση που κάνουμε καθημερινά. Τη λέμε σε φίλους, συναδέλφους, συγγενείς, ακόμα και σε ανθρώπους που μόλις συναντήσαμε. Τι συμβαίνει όμως όταν η ερώτηση αυτή δεν συνοδεύεται από πραγματικό ενδιαφέρον; Όταν η απάντηση που περιμένουμε είναι απλώς ένα τυπικό «καλά» και όχι η αλήθεια;
Για πολλούς ανθρώπους, αυτή η καθημερινή φράση μπορεί να γίνει απογοητευτική. Γιατί όταν κάποιος αποφασίσει να απαντήσει ειλικρινά, συχνά διαπιστώνει ότι ο συνομιλητής του δεν έχει ούτε τον χρόνο ούτε τη διάθεση να ακούσει πραγματικά.
Η διαφορά ανάμεσα στην ευγένεια και στο ενδιαφέρον
Δεν είναι κακό να χρησιμοποιούμε το «Πώς είσαι;» ως κοινωνικό χαιρετισμό. Σε πολλές κουλτούρες αποτελεί μια μορφή ευγένειας και όχι πρόσκληση για βαθιά συζήτηση. Το πρόβλημα ξεκινά όταν η ερώτηση δημιουργεί την προσδοκία ότι υπάρχει χώρος για ειλικρίνεια, ενώ στην πραγματικότητα δεν υπάρχει.
Frustrated and depressed young brunette woman is crying with a smartphone in hands while she sitting on the couch at home
Ένας άνθρωπος μπορεί να ξεκινήσει να μιλά για το άγχος, τη θλίψη ή τις δυσκολίες που βιώνει και να συναντήσει ένα βιαστικό βλέμμα, μια αλλαγή θέματος ή μια μηχανική συμβουλή όπως «Μην το σκέφτεσαι» ή «Όλα θα πάνε καλά».
Σε εκείνη τη στιγμή, το μήνυμα που λαμβάνει είναι ότι τα συναισθήματά του δεν χωρούν στη συζήτηση.
Γιατί δυσκολευόμαστε να ακούσουμε;
Η ενεργητική ακρόαση δεν είναι εύκολη. Απαιτεί χρόνο, συναισθηματική διαθεσιμότητα και την προθυμία να μείνουμε δίπλα στον άλλο χωρίς να προσπαθήσουμε να λύσουμε αμέσως το πρόβλημά του.
Πολλοί άνθρωποι αποφεύγουν τις δύσκολες συζητήσεις γιατί αισθάνονται άβολα μπροστά στον πόνο των άλλων. Άλλοι φοβούνται ότι δεν θα ξέρουν τι να πουν ή πιστεύουν ότι πρέπει να έχουν πάντα μια λύση. Έτσι, χωρίς να το αντιλαμβάνονται, απομακρύνονται από την ουσιαστική επικοινωνία.
Στην πραγματικότητα, οι περισσότεροι άνθρωποι που υποφέρουν δεν ζητούν έτοιμες απαντήσεις. Ζητούν κάποιον που θα τους ακούσει χωρίς να τους διακόψει, να τους κρίνει ή να προσπαθήσει να αλλάξει γρήγορα θέμα.
Το κόστος της επιφανειακής επικοινωνίας
Όταν οι ειλικρινείς απαντήσεις συναντούν αδιαφορία, οι άνθρωποι μαθαίνουν να κρύβουν όσα αισθάνονται. Σταδιακά, το «Καλά είμαι» γίνεται μια αυτόματη απάντηση, ακόμη κι όταν μέσα τους επικρατεί θλίψη, άγχος ή εξάντληση.
Αυτή η συνήθεια μπορεί να οδηγήσει σε συναισθηματική απομόνωση. Το άτομο αρχίζει να πιστεύει ότι κανείς δεν ενδιαφέρεται πραγματικά ή ότι οι δυσκολίες του αποτελούν βάρος για τους άλλους. Έτσι, επιλέγει τη σιωπή αντί για την έκφραση.
Μερικές φορές, η σιωπή είναι κραυγή
Υπάρχουν άνθρωποι που δεν θα πουν ποτέ ότι δυσκολεύονται. Θα συνεχίσουν να χαμογελούν, να εργάζονται, να φροντίζουν τους άλλους και να απαντούν «μια χαρά». Όχι επειδή είναι πραγματικά καλά, αλλά επειδή έχουν μάθει ότι η αλήθεια δεν βρίσκει πρόθυμα αυτιά.
Γι’ αυτό και η απλή ερώτηση «Πώς είσαι;» αποκτά πραγματική αξία μόνο όταν συνοδεύεται από παρουσία, προσοχή και ενδιαφέρον. Μερικές φορές, το πιο θεραπευτικό δώρο που μπορούμε να προσφέρουμε σε κάποιον είναι λίγα λεπτά αυθεντικής ακρόασης.
Πώς δείχνουμε πραγματικό ενδιαφέρον;
Αν ρωτήσετε κάποιον πώς είναι, αφιερώστε χρόνο να ακούσετε την απάντησή του. Κοιτάξτε τον στα μάτια, αφήστε στην άκρη το κινητό σας και μην τον διακόπτετε.
Αν σας πει ότι περνάει δύσκολα, δεν χρειάζεται να βρείτε τις τέλειες λέξεις. Φράσεις όπως «Σε ακούω», «Πρέπει να είναι δύσκολο αυτό που περνάς» ή «Θέλεις να μου πεις περισσότερα;» είναι συχνά πολύ πιο υποστηρικτικές από οποιαδήποτε συμβουλή.
Η ενσυναίσθηση δεν σημαίνει ότι πρέπει να λύσουμε το πρόβλημα του άλλου. Σημαίνει ότι είμαστε πρόθυμοι να μείνουμε δίπλα του όσο το μοιράζεται.
Και αν είστε εσείς εκείνος που δεν ακούγεται;
Αν νιώθετε ότι οι άνθρωποι γύρω σας ρωτούν από συνήθεια και όχι από ενδιαφέρον, προσπαθήστε να μην το εκλάβετε ως απόδειξη ότι δεν αξίζετε να σας ακούσουν. Πολλοί άνθρωποι απλώς δεν έχουν μάθει να διαχειρίζονται τις δύσκολες συζητήσεις.
Αναζητήστε εκείνους που έχουν τη διάθεση να είναι πραγματικά παρόντες. Οι ουσιαστικές σχέσεις δεν χαρακτηρίζονται από τον αριθμό των ερωτήσεων που κάνουμε, αλλά από την ποιότητα της παρουσίας μας όταν έρχεται η απάντηση.
Το «Πώς είσαι;» μπορεί να αλλάξει τη μέρα κάποιου
Οι λέξεις αποκτούν αξία όταν συνοδεύονται από πρόθεση. Το «Πώς είσαι;» δεν είναι μια απλή κοινωνική ευγένεια όταν ειπώνεται με αληθινό ενδιαφέρον. Μπορεί να γίνει μια γέφυρα επικοινωνίας, μια ευκαιρία για σύνδεση και, κάποιες φορές, η αρχή μιας συζήτησης που κάποιος είχε ανάγκη να κάνει εδώ και καιρό.
Αν λοιπόν πρόκειται να ρωτήσετε έναν άνθρωπο πώς είναι, κάντε το επειδή πραγματικά θέλετε να μάθετε. Και όταν εκείνος αποφασίσει να σας εμπιστευτεί την αλήθεια του, χαρίστε του το πιο πολύτιμο δώρο που μπορείτε: την αμέριστη προσοχή σας. Γιατί, πολλές φορές, οι άνθρωποι δεν χρειάζονται κάποιον που θα τους πει τι να κάνουν· χρειάζονται απλώς κάποιον που θα τους ακούσει πραγματικά.
