Η στοματική υγεία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της συνολικής υγείας, ωστόσο για εκατομμύρια Ευρωπαίους η πρόσβαση σε οδοντιατρικές υπηρεσίες γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη λόγω του υψηλού κόστους. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), οι πολίτες σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες εξακολουθούν να καλύπτουν σημαντικό μέρος των εξόδων για οδοντιατρική περίθαλψη από την τσέπη τους, γεγονός που οδηγεί αρκετούς στο να αναβάλλουν ή ακόμη και να αποφεύγουν απαραίτητες θεραπείες. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί ανισότητες στην πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας και αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρότερων προβλημάτων στο μέλλον.
Τα βασικά σημεία
- Ο ΠΟΥ προειδοποιεί ότι οι ιδιωτικές πληρωμές για οδοντιατρική περίθαλψη παραμένουν ιδιαίτερα υψηλές στην Ευρώπη.
- Πολλοί πολίτες καθυστερούν ή ακυρώνουν θεραπείες λόγω οικονομικού κόστους.
- Οι ευάλωτες κοινωνικές ομάδες πλήττονται περισσότερο.
- Η πρόληψη και η έγκαιρη φροντίδα μπορούν να μειώσουν σημαντικά τα συνολικά έξοδα υγείας.
- Ο ΠΟΥ καλεί τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να εντάξουν τη στοματική υγεία πιο ουσιαστικά στα εθνικά συστήματα υγείας.
Η στοματική υγεία δεν είναι πολυτέλεια
Για πολλά χρόνια, η οδοντιατρική περίθαλψη αντιμετωπιζόταν ως ξεχωριστός τομέας από την υπόλοιπη υγειονομική φροντίδα. Ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα έχει αποδείξει ότι η κακή στοματική υγεία συνδέεται με σοβαρές παθήσεις, όπως τα καρδιαγγειακά νοσήματα, ο σακχαρώδης διαβήτης, οι επιπλοκές στην εγκυμοσύνη και ορισμένες αναπνευστικές λοιμώξεις.
Παρά τη σημασία της, η πρόσβαση στις οδοντιατρικές υπηρεσίες παραμένει άνιση σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, καθώς μεγάλο μέρος του κόστους δεν καλύπτεται από τα δημόσια συστήματα υγείας.
Οι πολίτες πληρώνουν όλο και περισσότερα
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, οι ιδιωτικές πληρωμές (out-of-pocket payments) εξακολουθούν να αποτελούν μία από τις βασικές πηγές χρηματοδότησης της οδοντιατρικής περίθαλψης στην Ευρώπη.
Αυτό σημαίνει ότι οι ασθενείς καλούνται συχνά να πληρώσουν μόνοι τους για:
- προληπτικούς ελέγχους,
- καθαρισμούς,
- σφραγίσματα,
- απονευρώσεις,
- στεφάνες,
- εμφυτεύματα,
- ορθοδοντικές θεραπείες.
Για πολλές οικογένειες, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένου κόστους ζωής, οι δαπάνες αυτές αποτελούν σημαντική οικονομική επιβάρυνση.
Οι κοινωνικές ανισότητες μεγαλώνουν
Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι οι οικονομικές δυσκολίες επηρεάζουν περισσότερο τα άτομα με χαμηλό εισόδημα, τους ηλικιωμένους, τα άτομα με αναπηρία και όσους κατοικούν σε απομακρυσμένες περιοχές.
Όταν οι πολίτες αναβάλλουν τις επισκέψεις στον οδοντίατρο εξαιτίας του κόστους, μικρά προβλήματα μπορεί να εξελιχθούν σε σοβαρές παθήσεις που απαιτούν πιο σύνθετες και ακριβές θεραπείες. Αυτό επιβαρύνει τόσο τους ίδιους όσο και τα εθνικά συστήματα υγείας.
Η πρόληψη είναι η πιο οικονομική λύση
Ο ΠΟΥ τονίζει ότι η επένδυση στην πρόληψη αποτελεί την πιο αποδοτική στρατηγική τόσο για τους πολίτες όσο και για τα κράτη.
Η τακτική επίσκεψη στον οδοντίατρο, η σωστή στοματική υγιεινή, η χρήση φθοριούχας οδοντόκρεμας και η υγιεινή διατροφή μπορούν να μειώσουν σημαντικά την εμφάνιση τερηδόνας και νόσων των ούλων.
Η έγκαιρη διάγνωση επιτρέπει την αντιμετώπιση προβλημάτων σε αρχικό στάδιο, αποφεύγοντας πιο δαπανηρές παρεμβάσεις στο μέλλον.
Η ανάγκη για μεταρρυθμίσεις
Ο ΠΟΥ καλεί τις κυβερνήσεις να ενσωματώσουν περισσότερο τη στοματική υγεία στις πολιτικές καθολικής κάλυψης υγείας.
Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνονται:
- ενίσχυση της πρόληψης στα σχολεία,
- καλύτερη χρηματοδότηση των δημόσιων οδοντιατρικών υπηρεσιών,
- ευκολότερη πρόσβαση των ευάλωτων ομάδων,
- προγράμματα ενημέρωσης για τη σημασία της στοματικής υγιεινής,
- συνεργασία μεταξύ οδοντιάτρων και επαγγελματιών πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας.
Η εικόνα στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, μεγάλο μέρος των οδοντιατρικών υπηρεσιών παρέχεται στον ιδιωτικό τομέα, γεγονός που σημαίνει ότι οι πολίτες καλύπτουν σημαντικό ποσοστό του κόστους από ίδιους πόρους.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα αρκετοί να επισκέπτονται τον οδοντίατρο μόνο όταν εμφανιστεί πόνος ή κάποιο σοβαρό πρόβλημα, αντί να ακολουθούν τακτικούς προληπτικούς ελέγχους. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αλλαγή αυτής της νοοτροπίας, σε συνδυασμό με την ενίσχυση της δημόσιας οδοντιατρικής φροντίδας, θα μπορούσε να βελτιώσει σημαντικά την υγεία του πληθυσμού.
Το μήνυμα του ΠΟΥ
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υπογραμμίζει ότι η στοματική υγεία δεν πρέπει να θεωρείται προαιρετική υπηρεσία ή πολυτέλεια. Η πρόσβαση σε βασική οδοντιατρική φροντίδα αποτελεί ουσιαστικό μέρος της καθολικής κάλυψης υγείας και επηρεάζει άμεσα την ποιότητα ζωής, τη διατροφή, την κοινωνική συμμετοχή και τη γενική υγεία των ανθρώπων.
Καθώς οι οικονομικές πιέσεις αυξάνονται σε ολόκληρη την Ευρώπη, η ενίσχυση της πρόληψης και η μείωση των ιδιωτικών πληρωμών για οδοντιατρικές υπηρεσίες αναμένεται να αποτελέσουν βασικές προτεραιότητες για τα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας τα επόμενα χρόνια.
