Η ανθρωπιστική κρίση στην Ουκρανία συνεχίζει να επιδεινώνεται, καθώς ο πόλεμος εισέρχεται στο πέμπτο έτος του. Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), το 2025 καταγράφηκε σημαντική αύξηση στις επιθέσεις κατά του συστήματος υγείας, με τον αριθμό τους να αυξάνεται σχεδόν κατά 20% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Οι εξελίξεις αυτές υπογραμμίζουν τη σοβαρότητα της κατάστασης και την αυξανόμενη πίεση που δέχεται το ουκρανικό σύστημα υγειονομικής περίθαλψης.
Χιλιάδες επιθέσεις από την αρχή του πολέμου
Από την έναρξη της πλήρους εισβολής το 2022, έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 2.881 επιθέσεις σε δομές υγείας. Οι επιθέσεις αυτές έχουν πλήξει νοσοκομεία, ασθενοφόρα, αποθήκες ιατρικού εξοπλισμού και προσωπικό υγείας.
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται μόνο στις άμεσες ζημιές. Το σύστημα υγείας δέχεται πίεση και από τις δευτερογενείς συνέπειες του πολέμου, όπως η καταστροφή ενεργειακών υποδομών, που επηρεάζει την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, θέρμανσης και νερού.
Σύμφωνα με εκτίμηση του ΠΟΥ στα τέλη του 2025, περίπου το 59% των ανθρώπων στις περιοχές κοντά στη γραμμή του μετώπου δήλωσαν ότι η υγεία τους είναι κακή ή πολύ κακή, έναντι 47% σε περιοχές μακριά από τις συγκρούσεις.
Αυξημένες ανάγκες υγείας και περιορισμένη πρόσβαση
Η παρατεταμένη σύγκρουση έχει δημιουργήσει μια βαθιά κρίση δημόσιας υγείας. Οι ανάγκες για ιατρική φροντίδα αυξάνονται συνεχώς, ενώ πολλοί πολίτες δυσκολεύονται να λάβουν υπηρεσίες υγείας λόγω των καταστροφών και των κινδύνων ασφαλείας.
Η ψυχική υγεία αποτελεί ένα από τα πιο ανησυχητικά ζητήματα. Έρευνες δείχνουν ότι το 72% των πολιτών βίωσε άγχος ή κατάθλιψη μέσα στο τελευταίο έτος, ενώ μόνο ένας στους πέντε ζήτησε βοήθεια.
Παράλληλα, αυξάνονται τα καρδιαγγειακά προβλήματα, με έναν στους τέσσερις Ουκρανούς να εμφανίζει επικίνδυνα υψηλή αρτηριακή πίεση. Επιπλέον, οκτώ στους δέκα δηλώνουν ότι δεν έχουν πρόσβαση στα φάρμακα που χρειάζονται.
Εντατικοποίηση επιθέσεων το 2025
Οι επιθέσεις σε δομές υγείας κορυφώθηκαν ιδιαίτερα το τρίτο τρίμηνο του 2025. Μέσα σε εκείνη την περίοδο σημειώθηκαν 184 επιθέσεις, οι οποίες προκάλεσαν τον θάνατο 12 ανθρώπων και τον τραυματισμό 110 εργαζομένων υγείας και ασθενών.
Επιπλέον, οι επιθέσεις σε αποθήκες ιατρικού εξοπλισμού τριπλασιάστηκαν μέσα στο ίδιο έτος, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα και καθυστερήσεις στην παροχή φροντίδας.
Συνολικά, από την αρχή του πολέμου έχουν σκοτωθεί 233 εργαζόμενοι υγείας και ασθενείς, ενώ περισσότεροι από 930 έχουν τραυματιστεί. Τέτοιες επιθέσεις θεωρούνται παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.
Η ενεργειακή κρίση επιδεινώνει την κατάσταση
Οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις έχουν προκαλέσει σοβαρές διακοπές σε βασικές υπηρεσίες. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, εκατομμύρια άνθρωποι έμειναν χωρίς θέρμανση, νερό και ηλεκτρικό ρεύμα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στο Κίεβο, επιθέσεις άφησαν χιλιάδες κτίρια χωρίς θέρμανση σε θερμοκρασίες κάτω από το μηδέν, αναγκάζοντας εκατοντάδες χιλιάδες κατοίκους να εγκαταλείψουν τις εστίες τους.
Η έλλειψη βασικών υποδομών επηρεάζει άμεσα την υγεία, καθώς ασθενείς που εξέρχονται από νοσοκομεία επιστρέφουν σε σπίτια χωρίς τις στοιχειώδεις συνθήκες διαβίωσης, γεγονός που δυσκολεύει την ανάρρωση.
Αυξανόμενη ανάγκη για αποκατάσταση και φροντίδα
Η αύξηση των τραυματισμών λόγω πολέμου έχει οδηγήσει σε μεγαλύτερη ζήτηση για χειρουργικές επεμβάσεις, αποκατάσταση και ψυχολογική υποστήριξη.
Ωστόσο, η πρόσβαση σε υπηρεσίες αποκατάστασης παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη, καθώς μόνο ένα μικρό ποσοστό νοσοκομείων διαθέτει σχετικές μονάδες ή εξοπλισμό, όπως προσθετικά μέλη.
Η συμβολή του ΠΟΥ
Το 2025, ο ΠΟΥ παρείχε βοήθεια σε περίπου 1,9 εκατομμύρια ανθρώπους μέσω προμηθειών, υπηρεσιών υγείας και εκπαίδευσης προσωπικού. Παράλληλα, εγκαταστάθηκαν γεννήτριες σε εκατοντάδες δομές υγείας για τη διατήρηση βασικών υπηρεσιών.
Ο οργανισμός ζητά πρόσθετη χρηματοδότηση για το 2026, προκειμένου να συνεχίσει τη στήριξη και να διασφαλίσει την πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη για εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους.
Η αύξηση των επιθέσεων στις δομές υγείας της Ουκρανίας καταδεικνύει την ένταση της ανθρωπιστικής κρίσης που εξελίσσεται στη χώρα. Το σύστημα υγείας βρίσκεται υπό τεράστια πίεση, ενώ οι ανάγκες του πληθυσμού συνεχίζουν να αυξάνονται. Η διεθνής στήριξη παραμένει κρίσιμη για τη διατήρηση βασικών υπηρεσιών και την προστασία της δημόσιας υγείας σε μια χώρα που εξακολουθεί να βιώνει τις τραγικές συνέπειες του πολέμου.
